معاون رئیسجمهور آمریکا، جی.دی. ونس، اعلام کرده است که ایران شرایط ایالات متحده را نپذیرفته است، در حالی که ایران میگوید در اولین نشست انتظار توافق نداشته است. پس از ۲۱ ساعت مذاکرات فشرده در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، ایالات متحده و ایران نتوانستند به توافق دست یابند. ونس اظهار داشت که تهران از پذیرش شرایط واشنگتن خودداری کرده است.
ونس، رئیس هیئت آمریکایی، اندکی پیش از ترک اسلامآباد و پس از عالیترین نشست بین واشنگتن و تهران از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹، به خبرنگاران گفت: «خبر بد این است که ما به توافق نرسیدهایم، و به نظر من این خبر بد برای ایران بسیار بیشتر از آن است که برای ایالات متحده آمریکا خبر بدی باشد.» او افزود که ایران «شرایط ما را نپذیرفته است» و تأکید کرد که ایالات متحده نیاز به «تعهد اساسی» از سوی تهران دارد مبنی بر عدم توسعه تسلیحات هستهای. ونس تصریح کرد: «ما باید تعهد قاطعی ببینیم که آنها به دنبال سلاح هستهای نخواهند بود و ابزارهایی را که آنها را قادر میسازد به سرعت به سلاح هستهای دست یابند، جستجو نخواهند کرد.»
جان هندران، خبرنگار الجزیره از واشنگتن دیسی، گزارش داد که اعزام ونس توسط رئیسجمهور دونالد ترامپ نشاندهنده جدیت آمریکا در این مذاکرات است. او گفت: «اینکه ونس اسلامآباد را ترک کرده، لزوماً به معنای پایان مذاکرات نیست.» وی افزود که نقاط اصلی اختلاف به نظر میرسد تنگه هرمز، که ایران همچنان کنترل آن را در دست دارد، و شکافها در موضوع هستهای باشد. این خبرنگار الجزیره اضافه کرد: «ایالات متحده مدتهاست با ایران مذاکره میکند؛ این گفتگوها میتوانند از راه دور ادامه یابند، و ترک این مذاکرات ممکن است صرفاً یک موضعگیری سخت باشد.» هندران خاطرنشان کرد که آمریکا نه تنها از ایران میخواهد که متعهد شود تسلیحات هستهای تولید نخواهد کرد، بلکه حتی به دنبال دستیابی به ابزارهای آن نیز نخواهد بود، و افزود که چنین اختلافاتی باعث شد مذاکرات اواسط دهه ۲۰۱۰ سالها به طول انجامد.
وزارت امور خارجه ایران روز یکشنبه اعلام کرد که هیچکس انتظار نداشته است مذاکرات با آمریکا در یک جلسه به توافق برسد. اسماعیل بقایی، سخنگوی این وزارتخانه، به نقل از صدا و سیمای دولتی ایران (IRIB) گفت: «طبیعتاً از ابتدا نباید انتظار میداشتیم که در یک جلسه به توافق برسیم. هیچکس چنین انتظاری نداشت.» او افزود که تهران «مطمئن است که تماسها بین ما و پاکستان، و همچنین دیگر دوستانمان در منطقه، ادامه خواهد یافت.»
توحید اسدی، خبرنگار الجزیره از تهران، گزارش داد که طرف ایرانی اطلاعاتی درباره جزئیات فنی یا دیگر نکات مربوط به مسائل مورد اختلاف در مذاکرات ارائه نکرده است. او گفت: «پیش از این، دامنه مذاکرات بین واشنگتن و ایران بر پرونده هستهای و ذخایر اورانیوم غنیشده متمرکز بود و این موضوع در دورههای قبلی مذاکرات محل اختلاف بود.» این خبرنگار الجزیره افزود: «اما این بار، ما با رویکردی نسبتاً جامع در مورد مسائل دیگر سروکار داریم؛ و بدیهی است که با این جامعیت، مسائل بحثبرانگیز دیگری نیز مطرح میشود.» وی اشاره کرد که طرفین رقیب به دنبال رسیدگی به موضوعات بسیاری از تنگه هرمز تا تضمینهای امنیتی هستند.
به گفته تلویزیون دولتی ایران و مقامات این کشور، تهران علاوه بر آزادسازی داراییهای مسدود شده در خارج، خواستار کنترل تنگه هرمز، پرداخت غرامت جنگی و آتشبس در سراسر منطقه، از جمله در لبنان، است. با این حال، اسرائیل، متحد آمریکا، از توقف حملات بیرحمانه خود علیه گروه حزبالله در لبنان خودداری کرده است. تهران میگوید آتشبس توافق شده هفته گذشته شامل جنگ در لبنان نیز میشود، اما آمریکا و اسرائیل هر دو این موضوع را رد کردهاند. پست اولیه شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، که خبر توافق آتشبس را اعلام کرد، شامل لبنان نیز بود.
همزمان با برگزاری مذاکرات در اسلامآباد، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد که کارزار نظامی اسرائیل علیه ایران به پایان نرسیده است. او در پستی در شبکه ایکس (X) نوشت: «اسرائیل تحت رهبری من به مبارزه با رژیم تروریستی ایران و نیروهای نیابتی آن ادامه خواهد داد.» نتانیاهو همچنین گفت که اسرائیل به دنبال توافقی با لبنان است. گزارشها حاکی از آن است که یحیئل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، برای اولین بار با فرستاده لبنان در واشنگتن دیسی گفتگو کرده است. لایتر در بیانیهای اعلام کرد که اسرائیل آتشبس با حزبالله را نخواهد پذیرفت.
در همین حال، پاکستان از آمریکا و ایران خواسته است تا به تعهد خود برای آتشبس پایبند باشند و به تلاشها برای دستیابی به صلح پایدار ادامه دهند. اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، گفت: «از طرف پاکستان، مایلم از دو طرف به خاطر قدردانی از تلاشهای پاکستان برای دستیابی به آتشبس و نقش میانجیگرانه آن تشکر کنم. امیدواریم که دو طرف با روحیهای مثبت به تلاش برای دستیابی به صلح و رفاه پایدار برای کل منطقه و فراتر از آن ادامه دهند.»
اسامه بن جاوید، خبرنگار الجزیره از اسلامآباد، گزارش داد که در چارچوب پیشنهادی ایران پیش از مذاکرات، هیچ اشارهای به کنار گذاشتن کامل جاهطلبیهای هستهای نشده بود. او گفت: «اما آنچه آمریکا اکنون اساساً از ایران میخواهد این است که آنها از حق خود برای هرگونه برنامه هستهای، حتی برای مقاصد پزشکی، دست بکشند.» وی افزود: «دریایی از بیاعتمادی وجود دارد که آنها در تلاشند پلی بر روی آن بسازند، و اظهاراتی مانند این و ترک مذاکرات با یک اولتیماتوم کمکی به پر کردن این شکافها نخواهد کرد.»
ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه جنگی را علیه ایران آغاز کردند که به منطقه وسیعتر خاورمیانه گسترش یافت و تهران حملات تلافیجویانه ای را علیه اسرائیل و کشورهای همسایه خلیج فارس که میزبان داراییهای آمریکا هستند، انجام داد. در حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، بیش از ۲۰۰۰ نفر کشته و مناطق نظامی و غیرنظامی آسیب دیدند. این جنگ با وجود چندین دور گفتگو بین واشنگتن و تهران آغاز شد. عمان، میانجی این گفتگوها، گفت که جنگ با وجود توافقی «در دسترس» آغاز شد. کارشناسان اظهار داشتهاند که این جنگ قوانین بینالمللی را نقض کرده است. توافق هستهای تاریخی که بین آمریکا و ایران در سال ۲۰۱۵ امضا شد، در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ لغو گردید. این جنگ همچنین پس از آنکه ایران تنگه هرمز را، که حدود ۲۰ درصد از صادرات نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، تحت فشار قرار داد، بحران انرژی جهانی را به وجود آورد.
هیئت آمریکایی به رهبری ونس و هیئت ایرانی به رهبری محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، درباره چگونگی پیشبرد آتشبسی که پیش از این نیز با اختلافات عمیق و حملات مداوم اسرائیل علیه گروه حزبالله لبنان تهدید شده بود، گفتگو کرده بودند. حملات اسرائیل در سراسر جنوب لبنان ادامه یافته و در آخرین حمله، دستکم شش نفر در منطقه صور کشته شدند.
Leave a Reply