Petrol fiyatları, ABD’nin İran’a yönelik “uzatılmış” bir abluka için hazırlandığına dair haberlerin ardından fırladı.
Küresel gösterge petrol fiyatı olan Brent ham petrolü, Çarşamba akşamı kısa süreliğine varil başına 120 dolara (89 £) ulaşarak 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü.
BBC’nin edindiği bilgilere göre, Chevron CEO’su Mike Wirth de dahil olmak üzere enerji yöneticileri, çatışmanın Amerikalı tüketiciler üzerindeki etkisini sınırlamayı görüşmek üzere Salı günü Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geldi.
Petrol tüccarları, bu toplantıyı Hürmüz Boğazı’nın fiili kapanışının uzun süre devam edeceğine dair bir işaret olarak yorumladı.
Beyaz Saray’dan bir yetkiliye göre, yöneticiler yerel enerji üretimi, Venezuela’daki ilerleme, petrol vadeli işlemleri, doğal gaz ve nakliye gibi konuları görüştü. Toplantıyı, Başkan’ın enerji yöneticileriyle sektörlerini görüşmek üzere yaptığı düzenli toplantıların bir parçası olarak nitelendirdiler.
İran Ablukasının Uzatılması
Bu toplantı, Wall Street Journal’ın ABD Başkanı Donald Trump’ın ülke ekonomisini sıkıştırmak amacıyla İran limanlarına yönelik devam eden ablukayı uzatmaya hazırlanmaları için yardımcılarına talimat verdiğine dair ayrı haberlerin ardından geldi.
İran, ABD ablukasına yanıt olarak Hürmüz Boğazı’ndan geçen trafiği kesintiye uğratmaya devam edeceğini belirtti.
Savaşın başlamasından bu yana petrol fiyatları keskin dalgalanmalar gösterdi, zira kilit konumdaki Hürmüz Boğazı çatışma nedeniyle haftalarca fiilen kapalı kaldı. İran, 28 Şubat’ta başlayan ABD ve İsrail saldırılarına yanıt olarak, genellikle dünyanın petrol ve sıvı doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini taşıyan boğazdan geçişi ciddi şekilde kısıtladı.
Bu ayın başlarında Tahran, boğaza yaklaşan herhangi bir geminin hedef alınacağı uyarısında bulunmuştu. ABD ise güçlerinin İran limanlarına giden veya bu limanlardan gelen gemileri durduracağını veya geri çevireceğini duyurdu. BBC Verify tarafından yapılan analizler, İran limanlarından takip edilen en az dört geminin ABD abluka hattını geçtiğini gösteriyor.
Petrol Fiyatlarındaki Dalgalanmalar ve Ekonomik Etkiler
Son haftalardaki dalgalanmalara rağmen, petrol fiyatı çatışma öncesi varil fiyatından çok daha yüksek seyrediyor. Brent ham petrolünün fiyatı, İsrail ile Lübnan arasında ateşkes ilan edildikten sonra 17 Nisan’da varil başına 90 dolara düşmüştü. ABD, 8 Nisan’da İran’a yönelik saldırılarına ara vereceğini açıklamıştı. Ancak fiyat, çatışma öncesi varil fiyatından çok daha yüksek kalmaya devam ediyor.
ABD ablukasını sürdürürken, petrol göstergesi son 12 gündür istikrarlı bir şekilde yükseliyor.
Quilter yatırım stratejisti Lindsay James, savaşın İngiltere’deki etkisinin şimdiye kadar büyük ölçüde daha yüksek benzin ve dizel fiyatlarıyla sınırlı kaldığını, ancak “tedarikin yeniden başlamadan geçen her gün, fiziksel kıtlık ve çeşitli mallarda daha dik fiyat artışları riskinin arttığını” söyledi.
Ham petrol, küresel ekonomide hayati bir kaynaktır çünkü benzin, gazyağı ve dizel gibi rafine ürünler için yakıt olarak ve plastikler ve giysiler gibi birçok ev eşyasının temelini oluşturur.
Brent ham petrolü, çoğu Kuzey Denizi’nde üretilen bir petrol karışımına dayanmaktadır. İnsanlar Brent ham petrolünden bahsediyor çünkü bu, küresel olarak ham petrol fiyatları için en yaygın kullanılan uluslararası göstergelerden biridir. Petrol alım satım sözleşmeleri genellikle Brent ham petrolünün fiyatını bir referans noktası olarak kullanır, bu nedenle fiyatı küresel enerji fiyatlarını önemli ölçüde etkiler.
2024 yılında dünya genelinde her gün 101 milyon varil petrol tüketildi, ancak bölgeye göre kullanılan miktar değişiyor. ABD, günde yaklaşık 19 milyon varil petrol tüketiyor (dünya petrolünün %18,7’si).
İran Ekonomisi Derinleşen Krizle Karşı Karşıya
İran ekonomisi, hızla artan fiyatlar, düşen para birimi değeri ve petrol ihracatının durma noktasına gelmesi beklentisiyle derinleşen bir krizle karşı karşıya. İran İstatistik Merkezi’ne göre, yıllık enflasyon oranı %53,7’ye yükseldi. Ülkenin para birimi riyal, rekor düşük seviyeye geriledi.
İran hükümeti geçen hafta, savaş sonucunda doğrudan veya dolaylı olarak yaklaşık iki milyon İranlının işini kaybettiğini belirtmişti.
Çarşamba günü Trump, çatışmayı sona erdirme çabalarındaki günlerce süren çıkmazın ardından İran’ı “yakında akıllanmaya” ve bir anlaşma imzalamaya çağırdı. Truth Social’daki bir gönderisinde Trump, ülkenin “işlerini yoluna koyamadığını” söyledi.
Wall Street Journal, ABD’li yetkililerin, başkanın Tahran’ı zorlamak amacıyla İran limanlarına yönelik “uzatılmış” bir abluka için hazırlık yapmaları talimatını verdiğini belirttiğini aktardı. Rapora göre yetkililer, Trump’ın diğer seçenekleri olan bombalamaya yeniden başlama veya çatışmadan çekilmenin daha fazla risk taşıması nedeniyle İran ekonomisini ve petrol ihracatını abluka ile sıkıştırmaya devam etmeyi tercih ettiğini söyledi.
İranlı yetkililer Salı günü, alternatif ticaret yollarını kullandıkları için ülkenin ablukaya dayanabileceğini belirtti.
Dünya Bankası Salı günü, İran savaşının neden olduğu en şiddetli aksaklıkların Mayıs ayında sona ermesi halinde, enerji fiyatlarının 2026’da %24 artarak Rusya’nın dört yıl önceki tam ölçekli Ukrayna işgalinden bu yana en yüksek seviyesine ulaşacağını tahmin etti.
Avrupa borsaları Çarşamba günü, yatırımcıların bir dizi şirket kazancını değerlendirmesi ve ABD Merkez Bankası’nın son faiz oranı kararını beklemesiyle düştü. İngiltere’de listelenen en büyük firmaların FTSE 100 endeksi kapanışta %1,2 düşerken, Fransa’nın Cac endeksi %0,39 ve Almanya’nın Dax endeksi %0,27 düştü. ABD’de S&P 500 yatay kapandı. Asya borsaları ise Çarşamba günü çoğunlukla yükseldi ve savaşın ilk şokundan özellikle ağır darbe aldıktan sonra toparlanmaya devam etti.
#PetrolFiyatları #İranAblukası #HürmüzBoğazı #BrentPetrol #KüreselEkonomi #EnerjiKrizi #ABDİranGerilimi #PiyasaDalgalanmaları #EkonomikEtki #JeopolitikRisk
Leave a Reply