Donald Trump bir zamanlar İran’la bağlantılı bölgesel çatışmanın altı haftadan uzun sürmeyeceğini tahmin etmişti. Ancak çatışma şimdi üçüncü ayına girdi.
Çatışma, 1970’lerin petrol krizleriyle eşdeğer küresel bir enerji şokuna neden olarak yakıttan gıda maddelerine kadar her şeyin fiyatını artırdı.
Zaten zor durumdaki Amerikalılar üzerinde ek baskı yaratmasına rağmen, bu hafta açıklanan son GSYİH rakamları, ekonominin 2026’nın ilk üç ayında iyi bir performans sergilediğini gösterdi.
Amerika’nın ilk çeyrek büyüme rakamları bir ivme sağlarken, BBC, Kasım ayında yaklaşan ara seçimler ve devam eden savaşın sona ereceğine dair bir işaret olmaması nedeniyle ABD’nin başlıca ekonomik göstergelerinin başkan için nasıl göründüğünü inceliyor.
Ekonomik Büyüme
Ara seçimler öncesinde Trump, Perşembe günkü büyüme rakamlarını kendi ekonomik yaklaşımının doğru olduğunu göstermek için kullanacak.
Resmi istatistiklere göre, ekonomi 2026’nın ilk çeyreğinde yıllık bazda %2 büyüdü; bu, 2025’in sonunda yaşanan yavaşlamanın ardından önemli bir artış oldu.
Bu büyüme, ABD gümrük vergilerinin tüketiciler üzerindeki baskısına ve Amerikan alışverişçileri için daha yüksek fiyatlara yol açmasına, ayrıca İran’la bağlantılı çatışmanın tetiklediği yeni enerji şokuna rağmen gerçekleşti.
Ekonomistler, tüketiciler üzerindeki etkinin korkulduğu kadar kötü olmadığını, tüketimin yıllık bazda %1,6 büyüdüğünü belirtti. Ancak genel büyüme artışını, yapay zeka (YZ) yayılımına yatırım yapan teknoloji devlerinin harcadığı devasa miktarlara da bağladılar.
ING’nin baş uluslararası ekonomisti James Knightley, tüketici harcamaları yavaşlarken, “teknoloji ve yapay zekaya bağlı yatırımların ABD’de büyümenin ana motoru haline geldiğini” söyledi.
Yaşam Maliyeti
Kasım ayındaki seçimler bıçak sırtında ve Trump’ın Cumhuriyetçi partisinin başarısı büyük ölçüde artık tanıdık hale gelen “Mesele ekonomi, aptal” siyasi çizgisine bağlı olacak.
Ancak manşet büyüme rakamları olumlu olsa da, Amerikalılar büyük olasılıkla yaşam maliyetine göre oy kullanacaklar.
Bölgedeki gerilimin artması ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, petrol fiyatlarını yükseltti; önemli bir petrol göstergesi olan Brent ham petrolünün varil fiyatı Perşembe günü dört yılın en yüksek seviyesi olan 126 dolara ulaştı. O zamandan beri 111 dolara geriledi, ancak savaş Şubat sonunda patlak vermeden önce yaklaşık 73 dolardan işlem görüyordu.
Amerikan Otomobil Birliği verilerine göre bu durum, Amerikalıların Nisan sonunda bir galon yakıt için 4,30 dolar (3,17 £) ödemesine neden oldu; bu, Şubat ayındaki 3 doların altındaki fiyata kıyasla önemli bir artıştı.
Bu da enflasyonda keskin bir sıçramaya katkıda bulundu; Mart ayındaki ortalama yıllık fiyat artışları %3,3 ile yaklaşık iki yılın en yüksek seviyesine ve Şubat ayındaki %2,4’ten önemli bir artışa işaret etti.
Faiz Oranları
İran’la bağlantılı çatışmanın etkisi, özellikle Mart ayı enflasyon rakamları, Federal Rezerv’in yakın zamanda faiz indirimi yapacağına dair tüm umutları ortadan kaldırdı.
Merkez bankası, Amerikalılar için ipotek ve diğer borçlanma maliyetlerini etkileyen temel faiz oranını Çarşamba günü %3,5 ile %3,75 seviyesinde tuttu. Savaş öncesinde ekonomistler bir dizi faiz indirimi bekliyordu.
Bölgedeki askeri operasyonların başlamasından bu yana, Freddie Mac verilerine göre 30 yıllık bir ipotek için ortalama faiz oranı %5,98’den %6,3’e yükseldi.
Pantheon Macroeconomics’in baş ABD ekonomisti Samuel Tombs, yüksek petrol fiyatları ve ABD’nin İran limanlarına yönelik kısıtlamaları uzun süre sürdüreceği beklentisinin, faiz indirimlerini 2027’ye kadar erteleyebileceğini belirtti.
Borsa
Çalkantıya rağmen, borsada parası olan Amerikalılar savaş sırasında iyi bir performans sergiledi.
Başlıca ABD endeksleri – S&P 500, Dow Jones Sanayi Ortalaması ve Nasdaq Bileşik – kampanyanın ilk günlerinde görülen kayıpları fazlasıyla telafi etti ve savaş öncesi yukarı yönlü gidişatlarını sürdürdü.
Nasdaq, çatışmanın başlangıcından bu yana yaklaşık %10, S&P yaklaşık %5 ve Dow ise %1’den biraz fazla yükseldi.
Başlıca endekslerdeki artışlar yatırımcılar için iyi bir haber olmasının yanı sıra, 401k gibi hisse senetlerine bağlı emeklilik fonu olanlar için de bir destek niteliğinde.
2026 yılında 30 Nisan’a kadar ABD S&P 500 endeksini gösteren bir çizgi grafik. Endeks, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarının başladığı Şubat sonuna kadar 6.800 ile 7.000 puan arasında seyretti. Ardından Mart ayında düşüş yaşayarak ay sonunda 6.400’ün altına geriledi, ancak Bloomberg’in son verilerine göre savaş öncesi seviyelerin üzerine çıkarak 30 Nisan’da 7.209’a yükseldi.
Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi’nin kontrolünü kaybetme ve Senato’yu da kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmasıyla, Kasım ayındaki seçimler büyük ölçüde seçmenler sandık başına gittiğinde ekonominin durumuna bağlı olacak.
Manşet GSYİH büyümesi ve borsaların yükselişi Cumhuriyetçi stratejistlere bir miktar rahatlık sunsa da, yükselen yaşam maliyeti endişe kaynağı olmaya devam edecek.
Trump’ın başkan olarak kalan süresinde ne kadarını yapıp yapamayacağı, büyük ölçüde İran’daki çatışmanın nasıl gelişeceğine, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılıp açılmayacağına ve bunun Amerikalı seçmenler için daha düşük yakıt ve gıda fiyatlarına dönüşüp dönüşmeyeceğine bağlı olacak.
#ABDekonomisi #Trump #AraSeçimler #Enflasyon #FaizOranları #PetrolFiyatları #Borsa #YaşamMaliyeti #KüreselEnerjiŞoku #YapayZekaYatırımları
Leave a Reply