26 Mart’ta televizyonda yayınlanan bir Kabine toplantısında konuşan ABD Savunma Bakanı, devam eden savaşta ABD’nin İran’a karşı elde ettiği askeri başarılarla övünmüştü. ABD Başkanı Donald Trump’ın yanında oturan Bakan, “Kayıtlı tarihte hiçbir ülkenin ordusu bu kadar hızlı ve etkili bir şekilde etkisiz hale getirilmemiştir” demişti.
Ancak ertesi gün, İran füzeler ve insansız hava araçları fırlatarak Suudi Arabistan’daki bir ABD üssünü vurdu. Bu saldırıda birkaç ABD askeri yaralandı ve maliyeti 700 milyon dolar olan bir radar gözetleme uçağı imha edildi.
Bu tek seferlik bir saldırı değildi. Washington DC merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından yapılan hesaplamalara göre, İran’ın füzeleri ve insansız hava araçları ile bir de ‘dost ateşi’ olayı, ABD askeri teçhizatında 2,3 milyar ila 2,8 milyar dolar arasında bir kayba neden oldu.
CSIS’in bu tahmini, 28 Şubat’ta başlayan savaşta ABD’nin askeri kayıplarına ilişkin büyük bir uluslararası araştırma grubunun ilk detaylı tablosu olma özelliğini taşıyor ve Al Jazeera bunu ilk bildiren kuruluş oldu. Bu tahmini maliyetlendirme, bölgedeki ABD üslerinde meydana gelen kayıpları veya herhangi bir özel teçhizat ya da deniz varlığını içermiyor.
CSIS Savunma ve Güvenlik Departmanı’nda kıdemli danışman olan Mark Cancian, bu hesaplamaları gerçekleştirdi. Cancian, ABD’nin Körfez’de kullandığı üslerdeki hasarları da incelediğini ancak bu çalışmanın daha zorlu olduğunu belirtti. Küresel uydu görüntü sağlayıcısı Planet Labs, 28 Şubat’tan bu yana ABD hükümetinin talebi üzerine kamu ve medya kullanımı için tüm uydu görüntülerini engelledi. Ancak İran uydu görüntüleri mevcut durumda.
Cancian, ABD tarafından kullanılan üsler hakkında, “Havadan çekilen fotoğraflardan hangi binaların vurulduğunu görebiliyoruz. Ancak binanın içinde ne olduğunu bilmek zor” dedi.
Kayıpların Detayları
Bazı kayıplar ‘dost ateşi’ sonucu meydana geldi. Mart ayı başlarında Kuveyt’te yaşanan böyle bir olayda üç adet F-15 jeti düşürüldü.
Ancak savaşta imha edilen ABD uçaklarının ve radarlarının çoğu İran tarafından hedef alındı. Özellikle iki olay dikkat çekiyor: 1 Mart’ta ABD, füzeleri ve bazı hipersonik tehditleri tespit etmek için THAAD sistemini kullanan ve diğer savunma sistemlerine hedefleme verileri sağlayan en az bir güçlü füze savunma radarını kaybetti. Bazı raporlar iki radarın imha edildiğini öne sürüyor. Toplam maliyet: 485 milyon ila 970 milyon dolar arasında. Konum belirtilmedi. ABD silahlı kuvvetleri, THAAD sistemlerinin uygulandığı birçok Körfez ülkesinde bulunuyor.
Ve 27 Mart’ta, Hegseth’in övünmesinden 24 saatten kısa bir süre sonra, doğu Suudi Arabistan’daki Prens Sultan hava üssüne yapılan saldırı, 700 milyon dolarlık E-3 AWACS/E7 radar tespit uçağını imha etti. Esasen havadan bir komuta merkezi olan bu uçak, yüzlerce kilometre uzaktaki uçakları ve füzeleri tespit edebiliyor ve gökyüzündeki muharebeleri koordine edebiliyor.
Siyasi Boyut ve Stratejik Hatalar
Güvenlik ve Askeri Çalışmalar Profesörü ve Doha Yüksek Lisans Enstitüsü’nde Güvenlik Çalışmaları Programları’nın kurucusu Omar Ashour, ABD’nin bazı rakamları açıklamış olsa da, siyasi nedenlerle tam şeffaflığı göze alamayacağını söyledi.
Ashour, Al Jazeera’ye verdiği demeçte, “Bu noktada, Trump yönetiminin ekipman ve personel kaybı yaşıyormuş gibi görünmek isteyeceğini sanmıyorum” dedi ve Kasım ayındaki ara seçimlerde ödenmesi gereken bir ‘bedel’ olabileceğini ekledi.
Ashour, ABD’nin dünya çapındaki çatışmalarda operasyonel zaferler elde etme geçmişine sahip olduğunu ancak daha sonra stratejik olarak başarısız olduğunu belirtti. “Vietnam’da bir dizi operasyonel zafer elde ettiler. Afganistan’da da öyle. Ama sonunda stratejik kayıp yaşadılar. Çünkü operasyonel zaferler stratejik hedeflere hizmet etmedi” dedi.
Ashour, “Bu durumda, stratejik hedefler çok politiktir” diye ekledi ve rejim değişikliği ile İran’ın nükleer silahsızlandırılması gibi ilan edilen hedeflere atıfta bulundu.
Şu anda bölgeye konuşlandırılan ABD birliklerinin, 2003’te Irak’ı işgal etmek için kullanılan kuvvetin onda birini bile oluşturmadığını vurguladı. Ayrıca Irak’a karşı kullanılan uçak gemisi sayısına da sahip değil.
İran’ın Misilleme Stratejisi
Cancian, İran’ın sadece ABD üslerini değil, Körfez ülkelerini de vurma kararının kendisini şaşırttığını söyledi. “Bunun kendi açılarından stratejik bir hata olduğunu düşünüyorum. Bunun Körfez ülkelerini ABD’den ayıracağını düşündüler ama onları ABD’ye daha da yaklaştırdı” diye savundu.
ABD için Hürmüz Boğazı’nı açık tutamamanın, bir donanmanın hazırlıksız yakalandığında neler olabileceğinin alçakgönüllü bir hatırlatıcısı olduğunu belirtti. İran, savaşın başlarında boğazdan çoğu geminin geçişine kısıtlamalar getirmişti ve 13 Nisan’da ABD, İran limanlarına ve su yolundan geçmeye çalışan gemilere karşı kendi deniz ablukasını başlattı.
Cancian, “Şaşırtıcı çünkü ABD ordusuyla 45 yıldır bunu düşünüyoruz” dedi ve kendi askeri görev süresine atıfta bulundu. Cancian, ABD Deniz Piyadeleri’nden emekli bir albay ve askeri kariyeri otuz yılı aşkın bir süreye yayıldı. Vietnam, 1991 Körfez Savaşı – Çöl Fırtınası ve Irak Savaşı’nda çeşitli görevlerde bulundu.
Cancian, İran’ın bazı füzelerini yeraltı tesislerinde sakladığına inanılan Qeşm Adası’nı ele geçirmek için amfibi planlama tatbikatlarına katıldığını hatırladı. “Yani bu aniden ortaya çıkan bir şey değil” dedi.
Ancak ABD mevcut savaşı başlattığında, “Kuvvetleri yerinde değildi” dedi. “Şimdi varlar ama başlangıçta yoktu. Ve sonra, görünüşe göre, her ne sebeple olursa olsun, yetenekleri yok ya da açma riskini almak istemiyorlar” diye ekledi.
İran Ordusunun Durumu
Ashour, İran’ın da ordusunda ciddi hasar gördüğünü söyledi. ABD-İsrail operasyonunun bu durumda ülkenin konvansiyonel askeri yapısını zayıflattığını ancak füzelerini, mühimmatını ve insansız hava araçlarını yok edemediğini belirtti.
“İran donanmasının yok edildiği iddiası gerçeğin çok uzağında” dedi. “Konvansiyonel veya açık deniz donanması olmadan da denizde savaşabilirsiniz” diye ekledi. “Zayıflatıldılar ama yenilmekten çok uzaklar ve pes etmekten de çok uzaklar.”
#İranSavaşı #ABDAskeriKayıpları #AskeriTeçhizat #OrtadoğuGerilimi #CSISRaporu #THAAD #AWACS #SavaşEkonomisi #HürmüzBoğazı #Jeopolitik
Leave a Reply