Trump’tan İran’ın Nükleer Programına İlişkin Yeni Açıklama
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın nükleer programını 20 yıl süreyle askıya almasını kabul edeceğini belirtti. Bu açıklama, daha önceki programın tamamen sona erdirilmesi talebinden bir pozisyon değişikliğinin teyidi olarak yorumlanıyor.
Trump, bu sürenin “gerçek bir 20 yıl” olması gerektiğini vurguladı. Daha önce İran’ı uranyum zenginleştirmeyi (silah yapımında bir aşama) kalıcı olarak durdurmaya ve nükleer silah edinmesini sonsuza dek engellemeye çağırmıştı. Ancak Trump, İran ile ilgili sabrının tükenmekte olduğunu ve müzakerelerde bir ilerleme belirtisi olmadığını da sözlerine ekledi.
Bölgedeki Gerilim ve Arabuluculuk Çabaları
İsrail ve ABD güçleri, 28 Şubat’ta İran’a karşı kapsamlı hava saldırıları başlatmıştı. Geçen aydan bu yana yürürlükte olan ve görüşmeleri kolaylaştırmayı amaçlayan ateşkes, bazı karşılıklı ateş açma olaylarına rağmen büyük ölçüde gözlemlendi. Pakistan arabuluculuk rolünü üstleniyor. Ancak her iki taraf da savaşı sona erdirmeye yönelik son teklifleri reddettiği için aralarındaki mesafenin hala oldukça açık olduğu görülüyor.
İran medyası, Tahran’ın teklifinin tüm cephelerde savaşın derhal sona erdirilmesini (Lübnan’daki Şii müttefiki Hizbullah’a yönelik İsrail saldırılarına açık bir gönderme), ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının durdurulmasını ve İran’a yönelik başka saldırı yapılmayacağına dair güvenceleri içerdiğini bildirdi.
Uluslararası Görüşmeler ve Hürmüz Boğazı
Pekin’de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı görüşmelerin ardından Air Force One uçağında gazetecilere konuşan Trump, iki tarafın Tahran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin verilmemesi ve şu anda bloke ettiği, dünya petrol fiyatlarında artışa neden olan Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması gerektiği konusunda anlaştığını söyledi.
Bir muhabirin İran’ın nükleer programının 20 yıl askıya alınmasının yeterli olmayacağını öne sürmesi üzerine Trump, “Yirmi yıl yeterli, ancak onlardan alınacak güvence düzeyi, yani gerçek bir 20 yıl olması gerekiyor” yanıtını verdi. Detay vermedi. ABD medyası Nisan ayında, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılan görüşmelerde Başkan Yardımcısı JD Vance’in, İran’ın beş yıl süreyle zenginleştirmeyi durdurma teklifine karşılık en az 20 yıl ısrar ettiğini bildirmişti. Ancak, Trump’ın bizzat 20 yıllık bir zaman diliminden bahsetmesinin ilk kez olduğu düşünülüyor.
2015 Nükleer Anlaşması ve İsrail’in Tutumu
Trump, başkanlığının ilk döneminde Obama yönetimi tarafından İran ile varılan 2015 nükleer anlaşmasından çekilmişti. Gerekçelerden biri, İran üzerindeki bazı kısıtlamaların zamanla sona ermesine izin verecek olan “gün batımı maddeleri”ne karşı çıkmasıydı.
İsrail, Trump’ın açıklamalarına henüz tepki vermedi. Başbakan Binyamin Netanyahu, İran’a karşı savaşın sona erdiğinin kabul edilebilmesi için İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun “ortadan kaldırılması” gerektiğini belirtmişti. Netanyahu, 2015 nükleer anlaşmasına şiddetle karşı çıkmıştı; kısmen de gün batımı maddelerinin İran’ın nükleer silah edinme olasılığını açık bırakacağını ve İsrail için ciddi bir tehdit oluşturmaya devam edeceğini düşünüyordu.
#Trump #İran #NükleerProgram #Ortadoğu #Diplomasi #HürmüzBoğazı #ABD #İsrail #Pakistan #Ateşkes
Leave a Reply