Hatlar cızırtılıydı, ancak Mehrab Abdollahzadeh’in sesi net ve koşullar göz önüne alındığında şaşırtıcı derecede sakindi. İran’ın batısında idam cezası sırasında bulunan Abdollahzadeh, zamanı tükeniyormuş gibi hızla konuşuyordu. Mesajı umutsuzluk doluydu. Kurdistan İnsan Hakları Ağı tarafından elde edilen bir ses kaydında, “Sesimi Urumiye Merkez Cezaevi’nden duyuyorsunuz ve bu sesimi son kez duyuşunuz olabilir,” diyordu. “Tutuklandığım ilk günden itibaren işkence ve tehditlerle benden tamamen yanlış olan itiraflar aldılar. Hakkımdaki suçlamaların hiçbiri doğru değil. Onlar biliyor, Allah biliyor. Ben masumum.”
Mehrab, 2022’de, başörtüsünü düzgün takmadığı gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra polis nezaretinde hayatını kaybeden genç kadın Mahsa Amini’nin ardından ülke çapında başlayan protestolar sırasında tutuklanmıştı. İran’ın Besic milis gücü üyesinin öldürülmesine karıştığı iddia edilmişti. 42 ay süren korku ve uykusuz gecelerin ardından, bu ayın başlarında idam edildi. Bu durum, siyasi ve güvenlik suçlamalarıyla infaz edilen kişilerin sayısındaki artışın bir parçası.
Siyasi İnfazlarda Keskin Artış
Birleşmiş Milletler’e göre, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarından bu yana en az 32 siyasi mahkumun infazı doğrulandı. Bu, bir önceki yıla göre keskin bir artışa işaret ediyor; Amnesty International’a göre, bu yılın tamamında siyasi nitelikli suçlamalarla 45 infazın gerçekleşmesi bekleniyor. BM İnsan Hakları Ofisi, ölüm cezasının siyasi muhalefeti susturmak için giderek daha fazla kullanıldığı konusunda uyarıda bulundu.
Bu yıl öldürülenlerin birçoğu İsrail veya CIA için casusluk yapmakla suçlanırken, bazıları sürgündeki bir muhalif grupla bağlantılı olmakla itham edildi. On dört kişi, bu yıl Ocak ayındaki ayaklanmayla bağlantılı olarak tutuklanmıştı. Bu ayaklanma, binlerce ölüme yol açan ölümcül güçle bastırılmıştı. Amnesty International’dan Nassim Papayianni, “İran’da yetkililer infazları asarak gerçekleştiriyor. Bunları şafak vakti yapıyorlar,” diyor. “İran’daki insanlar neredeyse her gün yeni infaz duyurularıyla uyanıyor.” Papayianni, “Ölüm cezasını siyasi baskı aracı olarak, halk arasında korku salmak ve olası her türlü muhalefeti ezmek ve bastırmak için bir silah olarak kullanıyorlar,” diye ekliyor.
Gizli İnfazlar ve Genel Rakamlar
Bazı infazlar kamuoyuna duyurulurken, BM İnsan Hakları Ofisi sözcüsü BBC’ye, diğerlerinin gizlice gerçekleşmesinden endişe duyduklarını belirtti. Amnesty International’a göre, geçen yıl İran’da 2.159 infaz gerçekleştirildi; bu, 1989’dan bu yana en yüksek sayıydı. Örgüt, bu infazların büyük çoğunluğunun uyuşturucuyla ilgili suçlar veya cinayet nedeniyle olduğunu belirtiyor. BM, bu yılki rakamın daha da yüksek olabileceği endişesini taşıyor.
Kurdistan İnsan Hakları Ağı’ndan Kaveh Kermanshahi’ye göre, İran yönetimi, Ocak ayındaki ayaklanma ve savaşın imajına verdiği zararın ardından otoritesini yeniden tesis etmeye çalışıyor. Kermanshahi, “Birden fazla iç ve dış krizle karşı karşıya olduğu bir dönemde, yoğunlaştırılmış baskı ve infazların artırılması yoluyla bir güç gösterisi yapmaya ve ‘Ben hala buradayım ve durumu hala kontrol ediyorum’ mesajını vermeye çalışıyor,” diyor.
Sasan Azadvar ve Erfan Shakourzadeh Vakaları
Geçen ayın sonlarında, devlet televizyonu, İsfahan’ın merkezi şehrinden 21 yaşındaki karate şampiyonu Sasan Azadvar’ın infazına ilişkin bir haber yayınladı. Azadvar, Ocak ayındaki protestolar sırasında polis güçlerine saldırdığı gerekçesiyle “moharebeh” veya “Tanrı’ya karşı savaş açma” ve “düşmanla etkili işbirliği” suçlarından mahkum edilmişti. Haberde, bir polis arabasının camını sopayla kırdığını ve ateşe vermek için benzin istediğini itiraf ederken görülüyor. Ancak, uluslararası hukuka göre ölüm cezasının yasal eşiği olan ölümcül bir suçla itham edilmemişti.
İranlı yetkililer, ölüm cezasının artan kullanımı, Sardar Azadvar’a yönelik uygulamalar ve işkence iddiaları hakkında BBC’nin yorum talebine yanıt vermedi. Ancak 30 Nisan’da, İran yargı erki başkanı Gholamhossein Mohseni Ejei, Ocak ayındaki huzursuzlukla bağlantılı ölüm cezalarına yönelik uluslararası eleştirileri reddederek, mahkemelerinin etkilenmeyeceğini belirtti.
İdam edilen her kişinin kendi hikayesi var. Ancak insan hakları aktivistleri rahatsız edici kalıplardan bahsediyor. Ölüm cezası, ülkedeki azınlık mensuplarına orantısız bir şekilde uygulanıyor.
Uzay mühendisliği yüksek lisans öğrencisi, 29 yaşındaki Erfan Shakourzadeh, 11 Mayıs’ta asıldı. İran yargısı, onun İsrail ve ABD istihbaratıyla gizli bilgi paylaştığı gerekçesiyle mahkum edildiğini belirtti. Ancak Norveç merkezli Hengaw insan hakları örgütü, onun ölümünden önce yazdığını iddia ettiği bir not yayınladı: “Uydurma casusluk suçlamalarıyla tutuklandım ve sekiz buçuk ay işkence ve hücre hapsinin ardından sahte bir itirafa zorlandım. Başka bir masum hayatın sessizlik içinde alınmasına izin vermeyin.”
Hengaw, yargı süreçlerindeki “tam şeffaflık eksikliği” ile birlikte davaların, mahkumiyetlerin ve infazların gerçekleşme hızından derin endişe duyduğunu belirtti. Grubun Aywar Shekhi’si BBC’ye, “İslam Cumhuriyeti, güvenilir kanıtlar sunmadan veya adil yargılama standartlarını garanti etmeden muhalifleri ve eleştirmenleri keyfi olarak ‘İsrail casusu’ olmakla suçlayarak nüfusa yönelik sistematik baskısını sürdürüyor,” dedi ve “birçok hayatın risk altında olduğunu” ekledi.
Mehrab Abdollahzadeh’in Son Mesajı
Mehrab Abdollahzadeh, infazından önce cezaevinden gönderdiği sesli mesajında, idam sırasındaki işkenceyi şöyle anlatmıştı: “İdam mahkumu her gece ve gündüz, her an çağrılıp infaz edilmek üzere götürülebileceğini düşünür. İdam mahkumu ancak gece saat 1’den sonra bir nebze huzur bulabilir, belki de hızla geçen düşüncelerini bırakıp iki veya üç saat uyuyabilir.” Kurdistan İnsan Hakları Ağı’na göre, 29 yaşındaki Kürt dükkan sahibi, akrabalarına veya avukatlarına önceden haber verilmeden infaz edildi ve cesedi ailesine iade edilmedi.
#İran #İnfazlar #SiyasiMahkumlar #İnsanHakları #ÖlümCezası #AmnestyInternational #BirleşmişMilletler #MehrabAbdollahzadeh #İranProtestoları #Ortadoğu
Leave a Reply