İran, önemli ticaret yolu üzerindeki egemenliğini pekiştirmek amacıyla Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri kontrol iddia ettiği alanı önemli ölçüde genişlettiğini duyurdu.
İran’ın yeni kurulan “Basra Körfezi Boğazı Otoritesi” tarafından yayımlanan bir harita, 22.000 kilometrekareden (8.800 mil kare) fazla bir alanda “İran silahlı kuvvetleri denetimi” talep ediyor. Bu iddia, Umman ve BAE’nin karasularına kadar uzanıyor. BAE, İran’ın kontrol iddialarını “hayal kırıklıklarından başka bir şey değil” olarak nitelendirdi.
İran’ın yeni otoritesi, boğazdan tüm geçişlerin “Basra Körfezi Boğazı Otoritesi ile koordinasyon ve yetkilendirme gerektirdiğini” ekledi. ABD ve Körfez müttefikleri, İran’ın boğaz üzerinde kontrol sağlama girişimlerini defalarca reddetti. ABD, gemilere İran’ın kurallarına uymamalarını söyledi.
BAE Devlet Başkanı’nın diplomatik danışmanı Enver Gargaş, İran’ın “açık bir askeri yenilgiden doğan yeni bir gerçeği kutsamaya çalıştığını, ancak Hürmüz Boğazı’nı kontrol etme veya BAE’nin deniz egemenliğini ihlal etme girişimlerinin yalnızca hayal kırıklıklarından ibaret olduğunu” belirtti.
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi uyarınca, gemilere başka bir ülkenin sularından güvenli geçiş hakkı garanti edilmektedir; ancak İran bu sözleşmeyi onaylamamıştır. Bu durum, uluslararası hukuk açısından önemli bir detaydır.
İran Devrim Muhafızları (IRGC) ile bağlantılı medya, bu hafta boğazda bir tankere yönelik “cezalandırıcı” bir saldırı olduğunu iddia ettiği görüntüleri yayımladı. BBC Verify analizi, görüntülerdeki geminin temel özelliklerinin, Mayıs başında bilinmeyen mermilerle vurulduğunu bildiren Liberya bandıralı Barakah tankeriyle eşleştiğini gösteriyor.
İran’ın Hürmüz Boğazı çevresindeki bölge üzerinde daha fazla kontrol arayışı, ABD güçlerinin Çarşamba günü İran’a giden bir petrol tankerine çıkmasıyla aynı zamana denk geldi. ABD ordusunun Merkez Komutanlığı (Centcom), geminin İran limanlarına yönelik Amerikan ablukasını ihlal ettiğinden şüphelenildiğini belirtti.
Centcom tarafından yayımlanan görüntüler, Umman Körfezi’nde ABD deniz piyadelerinin bir helikopterden bir geminin güvertesine (Celestial Sea adlı petrol tankeri olduğu belirtiliyor) ip inişi yaptığını gösteriyor. Centcom, sosyal medya paylaşımında geminin “ABD ablukasını İran limanına doğru geçiş yaparak ihlal etmeye çalıştığından şüphelenildiğini” belirtti. Denizcilik risk yönetimi şirketi Vanguard’a göre, “ABD güçleri, arama yaptıktan ve mürettebata rota değiştirmeleri talimatını verdikten sonra gemiyi serbest bıraktı.”
Celestial Sea, daha önce İran ile bağlantıları nedeniyle ABD tarafından önceki bir adıyla yaptırıma uğramıştı. MarineTraffic’ten alınan takip verileri, geminin şu anda varış noktasını Umman’daki Duqm limanı olarak bildirdiğini gösteriyor.
Centcom Perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasının 13 Nisan’da yürürlüğe girmesinden bu yana 94 ticari gemiyi yönlendirdiğini ve dört gemiyi etkisiz hale getirdiğini bildirdi.
Donald Trump Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Körfez ülkelerinin talebi üzerine ertesi gün için planlanan İran’a yönelik askeri saldırıyı ertelediğini, çünkü “ciddi müzakerelerin şu anda devam ettiğini” söyledi. ABD Başkanı, Truth Social’daki bir gönderide, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri liderleri tarafından böyle yapmasının istendiğini belirtti.
Pakistan askeri şefinin Perşembe günü Tahran’ı ziyaret ederek İran ile ABD arasındaki barış çabalarına aracılık etmeye çalıştığı bildiriliyor. İran devlet medyası, Asım Munir’in üst düzey İranlı yetkililerle görüşmelere devam edeceğini bildirdi. İran dışişleri bakanlığı, ABD’den gelen savaşı sona erdirme konusundaki son teklifleri gözden geçirdiğini söyledi. Trump, Tahran’ın yeni anlaşmayı kabul etmesi için birkaç gün bekleyebileceğini, ancak ülkeye yönelik saldırılara yeniden başlama konusunda da istekli olduğunu ima etti. Başkan, “İnanın bana, doğru cevapları alamazsak, çok hızlı ilerleriz. Hepimiz hazırız,” dedi.
#HürmüzBoğazı #İran #DenizGüvenliği #UluslararasıHukuk #ABDİranGerilimi #BasraKörfezi #DenizTicaretYolu #Diplomasi #OrtaDoğu #Jeopolitik
Leave a Reply