Amerika Birleşik Devletleri heyeti, Cumartesi günü Pakistan’ın İslamabad kentinde yapılması planlanan ateşkes müzakereleri için yola çıkarken, İran hükümeti temsilcilerinin halihazırda ulaştığını doğruladı.
Ancak Cuma günü iki taraf arasında, zaten derin bir güvensizlikle gölgelenen yaklaşan görüşmeleri şüpheye düşüren yeni gerilimler ortaya çıktı.
Salı günü açıklanan ateşkes, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşı geçici olarak durdurmuştu. Ancak anlaşma sağlandığından bu yana, İran’ın çatışmayı durdurmaya yönelik 10 maddelik önerisi üzerinde anlaşmazlıklar patlak verdi.
Her iki taraf da maddeler üzerinde anlaştıktan sonra farklı açıklamalar yaptı. Anlaşmazlığın kritik noktalarından biri, ateşkesin İsrail’in Lübnan’daki işgali ve devam eden saldırıları için geçerli olup olmadığıydı.
Cuma günü İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, bu anlaşmazlığın müzakereler başlamadan önce raydan çıkarabileceğini söyledi.
Galibaf, sosyal medya platformu X’teki bir gönderisinde şunları belirtti: “Taraflar arasında karşılıklı olarak üzerinde anlaşılan iki önlem henüz uygulanmadı: Lübnan’da ateşkes ve müzakereler başlamadan önce İran’ın bloke edilmiş varlıklarının serbest bırakılması.”
“Bu iki meselenin müzakereler başlamadan önce yerine getirilmesi gerekiyor.”
Galibaf’ın, Dışişleri Bakanı Abbas Arağçi ile birlikte Pakistan’daki görüşmelere katılması bekleniyor.
Cuma günü yaptığı açıklamalardan saatler sonra, İran devlet medyası heyetin Pakistan’a ulaştığını ve müzakerelerin ancak Washington’ın Tahran’ın “ön koşullarını” kabul etmesi halinde başlayacağını bildirdi.
Bu arada, İran ordusunun ortak komutanlığı, ABD ve İsrail’in tekrarlanan “güven ihlalleri” nedeniyle “tetikte” olduğunu uyardı.
Trump ise New York Post’a verdiği demeçte İran’a yönelik tehditlerini yineleyerek, “Gemilerimizi şimdiye kadar yapılmış en iyi silahlarla yüklüyoruz, hatta tam bir yıkım için eskiden yaptığımızdan daha yüksek bir seviyede,” dedi.
“Ve eğer bir anlaşma yapamazsak, onları kullanacağız ve onları çok etkili bir şekilde kullanacağız,” diye ekledi.
Daha sonra, Truth Social’daki iki gönderisinde Trump, yönetiminin müzakerelere sert bir tavırla gireceğinin sinyalini verdi.
Hürmüz Boğazı üzerindeki İran kontrolüne atıfta bulunarak, “İranlılar, Uluslararası Su Yollarını kullanarak Dünyayı kısa vadeli bir şantaj dışında hiçbir karta sahip olmadıklarını anlamıyor gibi görünüyorlar,” diye yazdı.
“Bugün hayatta olmalarının tek nedeni müzakere etmek!”
**Lübnan’da çatışmalar devam ediyor**
Trump yönetimi, Salı günkü ateşkes anlaşmasını, ABD’nin savaşta büyük bir tırmanışı önlemesiyle ilişkilendirdi.
ABD başkanı, anlaşmaya varılmasından sadece saatler önce “bütün bir medeniyet bu gece ölecek” tehdidinde bulunmuştu.
Yine de Trump yönetimi, İran tarafından yayınlanan 10 maddelik plandan farklı olduğunu iddia etse de, İran ile üzerinde anlaştığı ilk çerçevenin net bir resmini henüz açıklamadı.
Analistler, Hürmüz Boğazı’nın gelecekteki kontrolü, dondurulmuş İran varlıkları, İran’ın nükleer programının geleceği ve İsrail’in Lübnan işgali gibi konularda iki taraf arasında büyük boşluklar olduğunu belirtti.
ABD ve İsrail, Lübnan’daki ateşkesin anlaşmanın bir parçası olmadığını savunarak, İran ve Pakistan ile çelişti.
Yine de ABD, İsrail’in saldırılarını azaltabileceği sinyalini verdi. Perşembe günü Trump, İsrailli bir muhabire, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu ateşkes görüşmeleri öncesinde Hizbullah’a karşı İsrail askeri operasyonlarını daha “düşük profilli” hale getirmeye teşvik ettiğini söyledi.
Trump’ın bu açıklamaları, Çarşamba günü ülke genelinde en az 300 kişinin ölümüne neden olan İsrail saldırılarının ardından geldi ve bu, saldırının en ölümcül günlerinden biriydi.
Yine de İsrail saldırıları Cuma günü devam etti. El Cezire muhabiri Obaida Hitto, Sur şehrinden bildirdiğine göre, “güney Lübnan’da herhangi bir geri çekilme veya yavaşlama belirtisi yok.”
Bu arada Kuveyt, son 24 saat içinde İran’dan hava sahasına ateşlenen yedi insansız hava aracıyla “ilgilenildiğini” bildirdi.
**Vance görüşmelerden ‘olumlu’ sonuç bekliyor**
Son tehditlere rağmen, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cuma sabahı Pakistan’a gitmek üzere yola çıkarken görüşmelerden “olumlu” sonuçlar beklediğini söyledi.
ABD heyetine liderlik etmesine rağmen Vance, Trump’tan “oldukça net talimatlar” aldığını ekledi.
“Eğer İranlılar iyi niyetle müzakere etmeye istekliyse, biz kesinlikle açık bir el uzatmaya hazırız, bu bir şey,” dedi. “Eğer bizi oyalamaya çalışırlarsa, müzakere ekibinin o kadar da alıcı olmadığını görecekler.”
Trump’ın “Amerika’yı Yeniden Harika Yap” (MAGA) hareketinin müdahaleci olmayan kanadının bir temsilcisi olarak görülen Vance, İran’ın ABD özel elçisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner’e duyduğu güvensizlik nedeniyle ABD heyetine liderlik etmek üzere görevlendirildi.
Witkoff ve Kushner daha önce İran’ın nükleer programı üzerine iki tur dolaylı görüşmeye liderlik etmişti.
İlk müzakere turu, İsrail’in Haziran 2025’te İran’a karşı başlattığı 12 günlük savaşla raydan çıkmış ve bu savaş, ABD’nin İran’ın üç önemli nükleer tesisini vurmasıyla sona ermişti.
İkinci tur ise ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı son savaşla iptel edilmişti.
#ABDİranGörüşmeleri #Ateşkes #Pakistan #Lübnan #HürmüzBoğazı #NükleerProgram #Diplomasi #Ortadoğu #Gerilim #Trump
Leave a Reply