ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik barış görüşmelerinin durması üzerine yaptığı uyarıların ardından küresel petrol fiyatları ve tahvil getirileri yükselişe geçti.
Petrol Piyasalarında Dalgalanma
Pazartesi günü Brent ham petrolü, %1,7 artışla varil başına 111,13 dolara (83,44 sterlin) yükselirken, ABD’de işlem gören petrol %2,1 artışla 107,62 dolara çıktı. Bu artış, Trump’ın İran’a yönelik “saat işliyor” uyarısının ardından geldi.
Enerji piyasaları, 28 Şubat’ta başlayan ABD ve İsrail’in ülkeye yönelik saldırılarının ardından İran’ın kritik Hürmüz Boğazı geçişini kapatmasıyla büyük bir dalgalanma yaşadı. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte biri genellikle bu dar deniz yolundan geçiyor.
Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Hızlı hareket etseler iyi olur, aksi takdirde onlardan geriye hiçbir şey kalmaz. ZAMAN ÇOK ÖNEMLİ!” ifadelerini kullandı. İran medyası ise Washington’ın Tahran’ın çatışmayı sona erdirme yönündeki son önerilerine somut tavizlerle yanıt vermediğini bildirdi. Yarı resmi Mehr haber ajansı, ABD’den uzlaşma eksikliğinin “müzakerelerde bir çıkmaza yol açacağını” belirtti.
Başkan Trump’ın bu mesajı, Nisan ayı başlarında ateşkes ilan edilmeden kısa bir süre önce Tahran’ın bir barış anlaşmasını kabul etmemesi halinde “bütün bir medeniyetin” yok olacağı yönündeki tehdidini anımsattı. Geçen hafta da Trump, İran’ın taleplerini “kesinlikle kabul edilemez” olarak nitelendirerek ateşkesin “büyük bir yaşam desteğinde” olduğunu belirtmişti. Axios haber platformuna göre, Trump’ın Salı günü üst düzey ulusal güvenlik danışmanlarıyla İran’a yönelik askeri eylem seçeneklerini görüşmek üzere bir toplantı yapması bekleniyor.
Tahvil Getirilerindeki Artış
Enflasyon endişeleri, son haftalarda dünya genelinde tahvil getirilerini veya devlet borçlanma maliyetlerini artırıyor; yatırımcılar merkez bankalarının faiz oranlarını yükseltmesini bekliyor. Pazartesi günü, ABD’nin gösterge 10 yıllık Hazine tahvil getirisi – ABD hükümetine 10 yıllık bir kredi için uygulanan faiz oranı – %4,63’e ulaşarak bir yıldan fazla bir sürenin en yüksek seviyesine çıktı.
Japonya’da da tahvil getirileri yükseldi. Reuters’ın haberine göre, Japon hükümetinin savaştan kaynaklanan ekonomik darbeyi hafifletmek için planlanan ek bütçenin finansmanı kapsamında yeni borç ihraç etmesi muhtemel. 30 yıllık Japon devlet tahvilinin getirisi %4,2 ile rekor seviyeye yükselirken, 10 yıllık getiri %2,8’e çıkarak Ekim 1996’dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Euro Bölgesi tahvil getirileri de daha yüksek seviyelerde seyretti.
Bu son artışlar, G7 maliye bakanlarının Paris’te bir araya geldiği sırada gerçekleşti. Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, küresel tahvil piyasalarındaki satışlardan endişe duyup duymadığı sorulduğunda gazetecilere, “Her zaman endişelenirim, bu benim işim” yanıtını verdi.
Hürmüz Boğazı’nın Önemi ve Ekonomik Etkileri
Petrol fiyatları 111 doların üzerine çıkarken, Rystad Energy baş ekonomisti Claudio Galimberti BBC’ye yaptığı açıklamada, “Bu çok vahim bir durum ve boğaz açılmadıkça daha da kötüleşecek. Korkarım, Hürmüz açılmazsa acı dolu bir yaz bizi bekliyor” dedi.
Yüksek petrol fiyatları, havayolları da dahil olmak üzere işletmelerin yakıt maliyetlerini artırdı. Birçok havayolu şirketi yoğun tatil sezonuna giriyor. İrlandalı havayolu Ryanair, Pazartesi günü tam yıl sonuçlarını açıkladı ve “Orta Doğu’daki çatışma ekonomik belirsizlik yarattı ve Hürmüz Boğazı’nın ne zaman yeniden açılacağını hala bilmiyoruz” dedi. Şirket, önümüzdeki aylarda jet yakıtının %80’i için fiyat sabitleme sözleşmeleri imzaladığını belirtti ancak kalan %20’lik kısmın fiyatının “Orta Doğu çatışması nedeniyle fırladığını” ekledi. Ryanair’in kârı geçen yılki 1,6 milyar avrodan 2,26 milyar avroya (2 milyar sterlin) yükselirken, Mart ayı sonu itibarıyla yıllık satışları %11 artışla 15,5 milyar avroya ulaştı. Ancak şirket, İran savaşı ve Ukrayna’daki devam eden çatışma nedeniyle iş görünümünün şu anda tahmin etmenin zor olduğunu ifade etti.
Hürmüz Boğazı, İran, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Umman arasında yer alan dar bir su geçididir. En dar noktasında yaklaşık 33 km (21 mil) genişliğindeki bu su yolu, Körfez’i Umman Körfezi’ne bağlayarak hayati bir küresel nakliye rotası haline gelmiştir. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık %20’si genellikle Hürmüz Boğazı’ndan geçmektedir. Bu petrol sadece İran’dan değil, aynı zamanda Irak, Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkelerinden de gelmektedir. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) tahminlerine göre, 2025 yılında bu su yolundan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol geçmiştir – bu da yıllık yaklaşık 600 milyar dolar (447 milyar sterlin) değerinde enerji ticareti anlamına gelmektedir. Savaşın başlamasından bu yana deniz trafiği önemli ölçüde azaldı.
Bölgesel Gerilimler
Orta Doğu’daki çatışma sırasında İran, İsrail, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) dahil olmak üzere komşu ülkelere saldırılar düzenledi. Pazar günü BAE, bir insansız hava aracı (İHA) saldırısının nükleer santralinin yakınında bir yangını tetiklediğini ve olayı “tehlikeli bir tırmanış” olarak nitelendirdi. Yetkililer saldırının kaynağını araştırıyor. Ülkenin savunma bakanlığı, üç İHA’nın “batı sınır yönünden” BAE’ye girdiğini belirtti. İki İHA engellenirken, üçüncü İHA Abu Dabi’deki Barakah Nükleer Santrali’nin “iç çeperinin dışındaki” bir elektrik jeneratörüne çarparak yangına neden oldu. Yerel yetkililer, herhangi bir yaralanma olmadığını ve radyolojik güvenlik seviyelerinde bir etki oluşmadığını bildirdi.
#PetrolFiyatları #TahvilGetirileri #KüreselEkonomi #HürmüzBoğazı #İran #ABD #Enflasyon #EnerjiPiyasası #JeopolitikRisk #FinansHaberleri
Leave a Reply