Japonya, sekiz yıldır süren pasifist dış politikasından vazgeçerek silah ihracat kurallarını gevşetti. Tokyo’nun bu duyurusu, ABD Başkanı Donald Trump’ın müttefiklerine yönelik güvenlik taahhütleri konusunda tereddüt etmesi ve İran ile Ukrayna’daki savaşlar nedeniyle Washington’ın müttefiklerinin askeri harcamalarını artırdığı bir döneme denk geliyor. Japonya’nın açıklaması, aynı zamanda rekor düzeydeki yeni savunma bütçesini açıklamasından sadece birkaç ay sonra geldi.
Peki, tüm bu gelişmelerden Japonya’nın silah endüstrisi kazanç sağlayacak mı?
Japonya’nın Savunma Bütçesi Rekor Kırıyor
Geçtiğimiz yılın sonlarında Japonya hükümeti, artan küresel gerilimler karşısında askeri ve kıyı savunmasını güçlendirme çabasını yansıtan, 2026 yılı için 9 trilyon yen (58 milyar dolar) üzerinde rekor bir savunma bütçesini onayladı. Yeni bütçe, Nisan 2026’da başlayacak mali yıl için belirlenen 122.3 trilyon yen (784 milyar dolar) tutarındaki daha geniş ulusal bütçenin bir parçasını oluşturuyor. Bu artış, Japonya’nın savunma harcamalarını gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 2’sine çıkarma yönündeki beş yıllık çabasının dördüncü yılını işaret ediyor.
Yeni bütçe kapsamında, Japonya’nın “uzak menzilli” füze yeteneklerini geliştirmek için 970 milyar yen (6.2 milyar dolar) ayrıldı. Buna, yaklaşık 1.000 km (620 mil) menzile sahip olduğu tahmin edilen yerli üretim ve modernize edilmiş Tip-12 gemisavar füzelerinin satın alınması için 177 milyar yen (1.13 milyar dolar) dahildir.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, geçtiğimiz Kasım ayında yerel medyaya yaptığı açıklamada, ülkenin savunma bütçesini artırmasının ana nedenlerinden birinin, Çin’in Pekin tarafından hak iddia edilen özerk ada bölgesi Tayvan’ı işgal etmesi durumunda ülkenin askeri olarak müdahil olmak zorunda kalabileceği olduğunu belirtmişti. Bu yorumlar Tokyo ile Pekin arasındaki ilişkileri gerdi. Çin de Japonya yakınlarında ve Asya Pasifik’te askeri tatbikatlarını genişletmeye başladı, bu da Tokyo’yu savunma bütçesini ve yeteneklerini ilerletmeye yöneltti.
Silah Satışları Genişliyor
Daha yüksek bir savunma bütçesinin yanı sıra, Tokyo bu hafta İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana küresel silah pazarlarından on yıllardır süren izolasyonun ardından silah satışlarına yönelik kısıtlamaları gevşeteceğini duyurdu. Bu, ülkedeki savunma şirketlerinin diğer ülkelere silah tedarik edebileceği anlamına geliyor.
Reuters haber ajansının Pazartesi günkü haberine göre, Japonya’nın önde gelen savunma müteahhitleri Toshiba ve Mitsubishi Electric, silah talebinden faydalanmak için personel alımı yaptıklarını ve kapasitelerini artırdıklarını bildirdi. Filipinler ve Polonya gibi ülkelerin Japon silahlarının müşterisi olması bekleniyor. Son yıllarda Japonya ve Filipinler askeri bağlarını derinleştirdi; Tokyo, Manila’ya devriye botları ve telsiz ekipmanları tedarik etmeyi kabul etti.
İki Japon yetkili Reuters’e verdiği demeçte, Takaichi hükümetinin muhtemelen onaylayacağı ilk anlaşmalardan birinin, Güney Çin Denizi’nde Pekin ile deniz çatışması yaşayan Filipinler’e kullanılmış fırkateyn ihracatı olacağını söyledi. Bu arada, Polonya’nın Japonya Büyükelçiliği Misyon Şefi Yardımcısı Mariusz Boguszewski, Reuters’e Japon silahlarının Varşova’nın cephaneliğindeki boşlukları doldurmasına yardımcı olabileceği gibi, insansız hava aracı karşıtı ve elektronik harp sistemlerinde de işbirliği yapabileceğini belirtti.
Japonya’daki Değişimin Arkasındaki Nedenler
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Japonya, ABD’nin ülkedeki askeri, ekonomik ve siyasi reformlara öncülük etmesiyle büyük ölçüde pasifist bir ülke haline geldi. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) düşünce kuruluşunun Mart ayındaki raporuna göre, 2021 ile 2025 yılları arasında Japonya’nın savunma ithalatının yaklaşık yüzde 95’ini ABD oluşturdu.
Ancak son yıllarda ülke, kendi güvenlik politikasını şekillendirmek ve ABD’ye olan askeri bağımlılığını azaltmak için adımlar atıyor; Washington ise Orta Doğu ve Ukrayna’daki savaşlarla meşgul. Güvenlik politikası taslağını hazırlayan iktidar partisi yetkililerinden biri Reuters’e verdiği demeçte, Japonya’nın bunu yapmak için ABD’ye hiç bağımlı olmayan Asya’da savunma tedarik zincirleri kurmak istediğini söyledi.
2014 yılında dönemin Başbakanı Shinzo Abe, 1976’dan beri yürürlükte olan silah ihracatına yönelik neredeyse tamamen yasağı sona erdirerek, insani yardım ve uluslararası işbirliği için bazı transferlere izin verdi. 2023’te Japonya, Güneydoğu Asya ve Pasifik’teki benzer düşünen ülkelere askeri yardım sağlamak için bir mekanizma olan Denizaşırı Güvenlik Yardımı’na (OSA) katıldı ve o zamandan beri Filipinler, Sri Lanka ve Bangladeş’e askeri yardımda bulundu. Bu savunma değişiklikleri, öncelikli olarak Asya-Pasifik bölgesindeki Çin tehditlerine karşı koymak amacıyla yapıldı.
Şimdi, yeni silah ihracat kuralları kapsamında birçok Japon şirketi, ürünlerini yurt dışına satarak satışlarını artırmaya hevesli. Hava savunma sistemleri üreticisi Toshiba, Reuters’e önümüzdeki üç yıl içinde yaklaşık 500 kişi işe almayı planladığını ve yeni test ve üretim tesisleri inşa ettiğini söyledi. Ayrıca savunma ihracatını yönetecek yeni bir departman kurdu. Toshiba’nın savunma bölümü başkan yardımcısı Kenji Kobayashi, Reuters’e “İtibar riski eskisi gibi değil” dedi.
Ocak ayında ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Japonya’nın savunma harcamalarını artırma ve bölgenin güvenliğini kendi eline alma girişimlerini memnuniyetle karşıladı. “Japonya’nın yaptığı gücü ve yatırımı görüyoruz ve bunun gerçekten önemli bir adım olduğunu düşünüyor, bunu memnuniyetle karşılıyor ve takdir ediyoruz” dedi. ABD’nin müttefiklerini kendi savunma bütçelerini artırdıkları için övmesi alışılmadık bir durum değil. Aslında bu, özellikle Trump yönetiminin Washington’ın NATO müttefiklerinden tutarlı taleplerinden biri olmuştur. Geçtiğimiz Haziran ayında NATO da savunma harcamaları hedefini GSYİH’nin yüzde 5’ine çıkarmayı taahhüt etti. Washington bu adımı memnuniyetle karşıladı ve bunu bir başarı öyküsü olarak nitelendirdi.
#Japonya #SilahEndüstrisi #SavunmaBütçesi #PasifistPolitika #Trump #AskeriHarcamalar #AsyaPasifik #ShinzoAbe #Toshiba #Filipinler
Leave a Reply