Başkan Donald Trump, İran ile devam eden savaş için Kongre yetkisine ihtiyacı olmadığını savunarak, geçmişteki ABD başkomutanlarının da benzer bir onay arayışına girmediğini iddia etti.
Savaş için kritik iki aylık sürenin Cuma günü dolmasıyla birlikte Trump, seleflerinin Kongre’nin bir başkanın savaş yetkilerini sınırlama yetkisini “tamamen anayasaya aykırı” bulduğunu belirtti.
“Bildiğiniz gibi pek çok başkan bu yetkiyi aştı,” diyen Trump, Kongre’den yetki isteyip istemeyeceği sorulduğunda ekledi: “Hiç kullanılmadı. Hiç uyulmadı. Daha önce kimse istemedi.”
Ancak gerçekler daha karmaşık bir tablo sunuyor.
1973 Savaş Yetkileri Kararı ve İran Süreci
Trump, 1973 tarihli bir savaş yetkileri kararı uyarınca, Kongre’ye savaşın başlangıcını bildirdikten 60 gün sonra İran’daki “ABD Silahlı Kuvvetlerinin herhangi bir kullanımını sonlandırmakla” yükümlü. Bu kural, yasa koyucular çatışmanın devamına oy vermedikçe geçerli. Bu yasa, o zamanki Başkan Richard Nixon‘ın Vietnam’daki savaşı sürdürme yeteneğini sınırlamak amacıyla çıkarılmıştı.
İdarenin Tahran’a yönelik saldırıları yasa koyuculara bildirdiği 28 Şubat‘tan bu yana 60 gün geçti. Ancak Trump ve Savunma Bakanı Pete Hegseth, mevcut ateşkesin yürürlüğe girmesiyle bu sürenin durakladığını iddia ediyor. Bu durum, ateşkesin 60 günlük süreye dahil edilip edilmeyeceği konusunda bir tartışma başlattı.
Geçmiş Başkanların Karmaşık Sicili
Trump’ın bazı yakın selefleri, Kongre’ye verilen savaş yetkilerine uyum sağlamaya çalıştı:
- 1983’te Başkan Ronald Reagan, ABD Deniz Piyadelerini Lübnan’a konuşlandırmak için 60 günlük bildirim süresi içinde Kongre onayı aldı ve askeri harekatın yasaya uygunluğunu sağladı.
- Başkan George H.W. Bush, yasa koyucuların onayının gerekli olmadığını savunsa bile, 1991 Körfez Savaşı için Çöl Fırtınası Operasyonu’nu başlatmadan önce Kongre’den yetki istedi.
- Oğlu George W. Bush, Afganistan (2001) ve Irak (2003) savaşları için Kongre’den onay aldı.
Ancak Trump, diğer başkanların savaş yetkileri yasasını göz ardı ettiği konusunda haklı. Bazı örnekler şunlardır:
- Başkan Bill Clinton döneminde, 1999’daki ABD’nin Kosova’daki bombalama kampanyası, Kongre’den yetki alınmaksızın 60 günlük sınırı aştı. Hava harekatı 78 gün sürdü.
- Başkan Barack Obama, 2011’deki Libya’daki ABD askeri harekatının Nixon dönemi yasası uyarınca “düşmanlık” olarak nitelendirilmediğini savundu ve Kongre onayı olmaksızın 60 günlük süreyi aşarak kampanyayı sürdürdü. NATO liderliğindeki bu müdahale yedi aydan fazla sürdü.
Uzman Görüşü ve Kurucuların Endişeleri
Minnesota merkezli Hamline Üniversitesi’nde siyaset bilimi ve hukuk çalışmaları profesörü David Schultz, BBC’ye yaptığı açıklamada: “Diğer başkanların bunu [1973 yasası] uygulamamış olması, Trump’ın burada yaptığının doğru olduğu anlamına gelmez,” dedi. Schultz ekledi: “Burada Trump, Kongre’den hiçbir destek almadan bizi savaşa soktu. Ve bu ülkenin kuruluşuna, 1776, 1787’ye dönersek, kurucularımızın korkularından biri, güçlü yürütme organlarının yasama organının desteği olmadan bizi savaşlara sokmasıydı.”
Trump, İran’daki düşmanlıkların diğer çatışmalara kıyasla kısa sürdüğünü sıkça dile getirdi; Vietnam (19 yıl), Irak (yaklaşık dokuz yıl), İkinci Dünya Savaşı (altı yıl) ve Kore (üç yıl) savaşlarını örnek gösterdi.
Ancak Washington ve Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nın kontrolü ve İran’ın nükleer programı üzerindeki anlaşmazlığı devam ederken, Trump’ın çatışmadan çıkış yolu belirsizliğini koruyor. Obama’nın 2014’te ABD’nin Afganistan’daki savaşı hakkında söylediği gibi: “Savaşları bitirmek, onları başlatmaktan daha zordur.”
#Trump #SavaşYetkileri #Kongre #İran #ABDPolitikası #DışPolitika #Tarih #BaşkanlıkYetkileri #Hukuk #Uluslararasıİlişkiler
Leave a Reply