فرانسه که متهم به دخالتهای نئواستعماری در بسیاری از کشورهای آفریقایی است که به طور سنتی روابط نزدیکی با آنها داشته، با میزبانی مشترک نشستی از رهبران آفریقایی در کنیا، کشوری انگلیسیزبان، برای اولین بار، افقهای خود را گسترش میدهد.
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، روز سهشنبه در نشست «آفریقا به پیش» در نایروبی، پایتخت کنیا، مکرراً از «سرمایهگذاری مشترک» و «مشارکتهای برابر» سخن گفت و چالشهای مشترک از جمله امنیت، وابستگی اقتصادی و رقابت ژئوپلیتیکی را تشریح کرد.
ویلیام روتو، رئیسجمهور کنیا، که میزبان مشترک این نشست دو روزه است، احساسات مشابهی را ابراز کرد و افزود که آفریقا باید به شکلگیری نظم جهانی نوظهور کمک کند، نه اینکه در حاشیه آن باقی بماند.
ماکرون سرمایهگذاریهایی به ارزش ۲۷ میلیارد دلار (۲۰ میلیارد پوند) در آفریقا در زمینههایی مانند انتقال انرژی، دیجیتال و هوش مصنوعی، اقتصاد دریایی و کشاورزی اعلام کرده است.
او روز دوشنبه گفت: «آفریقا در حال موفقیت است. این جوانترین قاره جهان است… و برای خودکفایی بیشتر به سرمایهگذاری نیاز دارد.» وی افزود که این امر حدود ۲۵۰ هزار شغل در آفریقا و فرانسه ایجاد خواهد کرد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، او به حاضران در مرکز همایش نایروبی گفت: «ما صرفاً اینجا نیستیم تا در کنار شما در قاره آفریقا سرمایهگذاری کنیم – ما به رهبران بزرگ تجاری آفریقا نیاز داریم که بیایند و در فرانسه سرمایهگذاری کنند.»
گسترش مشارکتها و سرمایهگذاریها
هدف این نشست گسترش مشارکتهای پاریس و انجام معاملات سرمایهگذاری در این قاره در پسزمینه افزایش احساسات ضد فرانسوی و کاهش قدرت این کشور در مستعمرات سابق خود، به ویژه در غرب آفریقا است. این نشاندهنده یک تغییر اساسی در نحوه تفکر پاریس در مورد روابط خود با آفریقا است.
برای سالها پس از استقلال در دهه ۱۹۶۰، فرانسه روابط اقتصادی، سیاسی و امنیتی نزدیکی را در بسیاری از مستعمرات سابق خود حفظ کرد که منجر به اتهامات گستردهای مبنی بر تغییر اندک شد.
و رؤسای جمهور فرانسه در طول سالها نشستهای منظمی با رهبران آفریقایی – چه در فرانسه و چه در آفریقای فرانسویزبان – تا به امروز برگزار کردهاند.
ژیل یابی، تحلیلگر سیاسی مستقر در سنگال که بر روابط بین فرانسه و آفریقا تمرکز دارد، به برنامه «نیوزدی» بیبیسی گفت: «نسل جدیدی از آفریقاییها وجود دارند که… میخواهند صفحه استعمار و نفوذ پسااستعماری را ورق بزنند.»
موسالیا موداوادی، وزیر امور خارجه کنیا، آن را «فرصتی برای آفریقا برای شروع صحبت به عنوان یک واحد» خواند.
او به بیبیسی گفت: «برگزاری این نشست در یک کشور آفریقایی غیر فرانسویزبان در این قاره، برای من، پیامی بسیار بسیار بزرگ است که ما نباید به تعاملات بر اساس زبانهای رسمی که در آن کشورها صحبت میشود نگاه کنیم.»
او گفت که این «لحظهای مناسب» برای کنیا و فرانسه است تا از موانع زبانی «کم و بیش مصنوعی» ناشی از «برچسبگذاری» کشورها به عنوان انگلیسیزبان، فرانسویزبان یا پرتغالیزبان که «مانع ادغام مناسب میشود»، فاصله بگیرند.
موداوادی افزود: «کنیا یک کشور محوری در مسائل دیپلماسی و همچنین کنوانسیونها بوده است.» وی توضیح داد که این نشست صلح و امنیت را پوشش خواهد داد و سپس «عمدتاً بر مشارکت اقتصادی که میتواند بین آفریقا و بقیه جهان، از جمله فرانسه، توسعه یابد» تمرکز خواهد کرد.
هفته گذشته، کوریر سینگاوئی، معاون اصلی وزارت امور خارجه، نیز به طور مشابه از نقش کلیدی دیپلماتیک کنیا سخن گفت و این کشور را «سازنده پل» در آفریقا توصیف کرد.
او به بیبیسی گفت که کنیا به عنوان مستعمره سابق بریتانیا، رابطه متفاوتی با فرانسه دارد زیرا این رابطه با همان تاریخ استعماری کشورهای غرب آفریقا شکل نگرفته است.
رهبران نظامی که در بورکینافاسو، مالی و نیجر – همه مستعمرات سابق فرانسه – قدرت را به دست گرفتهاند، نیروهای فرانسوی را که در مبارزه با شورش اسلامگرایان در منطقه کمک میکردند، اخراج کرده و به جای آن به روسیه برای کمک روی آوردهاند.
پیش از این نشست، ماکرون از حضور نظامی به طور قابل توجهی کاهش یافته فرانسه در این قاره دفاع کرد و گفت که خروج نیروهای فرانسوی «تحقیر نبود بلکه پاسخی منطقی به یک وضعیت معین بود.»
او توضیح داد: «هنگامی که حضور ما پس از کودتاها دیگر مورد نظر نبود، ما خارج شدیم. من متقاعد هستم که ما باید به این کشورها و رهبرانشان، حتی کودتاچیان، اجازه دهیم مسیر خود را ترسیم کنند.»
هیچ یک از رهبران سه کشور در این نشست شرکت نمیکنند.
جیبوتی، در دهانه دریای سرخ، اکنون میزبان آخرین پایگاه نظامی عملیاتی فرانسه در آفریقا است.
یابی، تحلیلگر سیاسی، گفت که میزبانی این نشست در کنیا «نمایانگر پویاییهای در حال تغییر» و روابط بین کشورهای آفریقایی و فرانسه است.
او به نیوزدی گفت: «این فقط واکنشی از سوی فرانسه به وخامت روابط با برخی کشورها در غرب آفریقا نیست. این همچنین روندی است که مدتی است وجود داشته زیرا فرانسه متوجه شده است که باید به دنبال بازارهای جدید، بازارهای پویا باشد و فراتر از مستعمرات سنتی سابق غرب و مرکز آفریقا نگاه کند.»
فرانسه به دنبال نشان دادن اهمیت خود
در حالی که کنیا و فرانسه هر دو به دنبال دستاوردهای اقتصادی از میزبانی مشترک این نشست هستند، پاریس علاوه بر این تلاش میکند تا اهمیت خود را در این قاره در زمانی که قدرتهای دیگر – مانند چین، روسیه و ترکیه – در حال افزایش نفوذ هستند، نشان دهد.
ماکرون، روز دوشنبه در دانشگاه نایروبی گفت که آفریقا «برای حاکمیت بیشتر به سرمایهگذاری نیاز دارد» و توضیح داد که این قاره «دیگر… نیازی ندارد یا نمیخواهد بشنود» که رهبران اروپایی به آنها بگویند کشورهایشان به چه چیزی نیاز دارند.
ماکرون در چندین نقطه از این نشست تاکید کرد که آفریقا «برنامه کاری خاص خود را دارد» و دیگر نباید صرفاً به عنوان منبع مواد خام برای قدرتهای خارجی دیده شود.
به طور مشابه، دبیرکل سازمان ملل متحد اظهار داشت که کشورهای آفریقایی باید از منابع خود بهرهمند شوند.
آنتونیو گوترش گفت: «برای مدت طولانی، منابع آفریقا استخراج شده و ارزش آن در جای دیگری تصاحب شده است.» وی خواستار پردازش، تولید و صنعتیسازی بیشتر محلی شد.
او در سخنرانی خود در روز سهشنبه، نظم جهانی کنونی را «یک سیستم جهانی که بدون آفریقا طراحی شده و هنوز عمدتاً بدون آفریقا عمل میکند» مورد انتقاد قرار داد.
او این قاره را به دلیل رهبری تلاشها برای اصلاح مالی جهانی، سیاست آب و هوا و حکمرانی بینالمللی ستود.
او گفت: «این قارهای نیست که منتظر راهحل باشد. این قارهای است که راهحلها را تولید میکند.»
گوترش همچنین سیستمهای وامدهی جهانی، بارهای بدهی و ساختارهای رتبهبندی اعتباری بینالمللی را که به گفته او به طور ناعادلانهای به اقتصادهای آفریقایی آسیب میرساند، محکوم کرد.
این نشست شاهد سفر نمایندگان به مکانهای مختلف در نایروبی برای سخنرانیها و رویدادها بوده است.
در یکی از برنامههای روز دوشنبه، رئیسجمهور فرانسه سخنران روی صحنه را قطع کرد تا از حضار بخواهد سکوت کنند.
ماکرون به حاضران گفت: «کاملاً بیاحترامی وجود دارد.» سپس از کسانی که در حال گفتوگوهای جانبی بودند خواست که آنها را در بیرون یا در اتاقهای ملاقات دوجانبه ادامه دهند.
با این حال، برخی از کاربران شبکههای اجتماعی این را دقیقاً همان نوع سخنرانی استعماری دانستند که او گفته بود فرانسه از آن فاصله گرفته است، در حالی که برخی دیگر استدلال کردند که او حق داشته است.
بیش از ۳۰ رهبر آفریقایی، به همراه ثروتمندترین مرد آفریقا، تاجر نیجریهای آلیکو دانگوته، دیگر رهبران صنعتی برتر آفریقا و نمایندگانی از شرکتهای بزرگ فرانسوی در این نشست شرکت میکنند.
آرنو سوکه، سفیر فرانسه در کنیا، روز جمعه به کانال تلویزیونی کنیا NTV گفت: «جهان خشنتر و تکهتکهتر میشود، از این رو به همکاری بینالمللی بیشتری نیاز داریم.»
اما او افزود، اینطور نیست که «فرانسه تازه دیروز کنیا را کشف کرده باشد»، و اشاره کرد که کشورش در حال حاضر چهارمین منبع بزرگ سرمایهگذاری خارجی آن است.
سوپرمارکتهای کارفور که در محلههای مرفه نایروبی پراکنده شدهاند، جایی است که مردم میتوانند نفوذ فرانسه را تجربه کنند.
خریداران چرخدستیها را از کنار قفسههای پر از پنیرهای فرانسوی وارداتی، شرابها، لوازم آرایشی و محصولات نانوایی در کنار برندهای محلی کنیا عبور میدهند.
برای بسیاری از کنیاییهای جوانتر، فرانسه به همان اندازه که با خردهفروشی، مد و غذا مرتبط است، با ژئوپلیتیک نیز مرتبط است – تضاد آشکاری با احساسات در بسیاری از مستعمرات سابق آن.
بورلی اوچیانگ، تحلیلگر ارشد در Control Risks، گفت که فرانسه «در حال تغییر موقعیت و نرم کردن حضور و شهرت خود است.»
او معتقد است که فرانسه به جای تکیه عمدتاً بر نفوذ نظامی، به طور فزایندهای از تجارت، سرمایهگذاری و قدرت نرم برای حفظ اهمیت خود در این قاره استفاده میکند.
او توضیح داد: «فرانسه به دنبال استفاده از برندهای تجاری شناخته شده، حضور فرهنگی و وزن خود در اتحادیه اروپا برای بسیج ابتکارات اقتصادی است.»
در همین حال، دولت کنیا به دنبال سرمایهگذاری در زیرساختها، انرژیهای تجدیدپذیر و فناوری است. شرکتهای فرانسوی در حال حاضر در پروژههای حملونقل، خردهفروشی و انرژی در این کشور مشارکت دارند و مقامات امیدوارند که این گردهمایی سرمایهگذاریهای بیشتری را آزاد کند.
همچنین گفتگوهای اولیه در مورد همکاری در زمینه انرژی هستهای در حال انجام است زیرا کنیا به دنبال تنوع بخشیدن به استراتژی انرژی بلندمدت خود است.
ماه گذشته، نایروبی یک توافقنامه دفاعی پنج ساله تجدیدپذیر با فرانسه را تصویب کرد که شامل مجموعهای از عملیاتها مانند اشتراک اطلاعات، امنیت دریایی در اقیانوس هند و واکنش به بلایا است.
روز سهشنبه، گوترش خاطرنشان کرد که آفریقا سهم نسبتاً کمی در انتشار جهانی دارد اما به طور نامتناسبی از تغییرات آب و هوایی، از جمله خشکسالی، سیل و ناامنی غذایی رنج میبرد.
او به پتانسیل عظیم انرژیهای تجدیدپذیر این قاره، به ویژه انرژی خورشیدی، اشاره کرد و در عین حال از عدم سرمایهگذاری در پروژههای انرژی پاک آفریقا انتقاد کرد.
موداوادی، وزیر امور خارجه کنیا، گفت که دو کشور همچنین در مورد چگونگی توسعه و استفاده از مناطق جدید بحث میکنند.
«این کل حوزه تمرکز است و این نشان میدهد که نام آن نشست «آفریقا به پیش» است.
«این در مورد تمایل به کاوش و نگاه به گذشته نیست.»
#فرانسه_آفریقا #روابط_بین_الملل #سرمایه_گذاری_آفریقا #کنیا #امانوئل_ماکرون #توسعه_اقتصادی #همکاری_جهانی #فراتر_از_استعمار #آینده_آفریقا #دیپلماسی
Leave a Reply