تصمیم ایتالیا برای تعلیق یک توافقنامه دفاعی با اسرائیل، اگرچه بیشتر ارزشی نمادین دارد تا پیامدهای ملموس، اما به گفته تحلیلگران، اقدامی بیسابقه از سوی دولت ایتالیا است و نشاندهنده نارضایتی عمیق از اقدامات متحد دیرینه خود در خاورمیانه است.
روز دوشنبه، جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، اعلام کرد که کشورش یادداشت تفاهمی را که در سال ۲۰۰۳ امضا و در سال ۲۰۰۵ تصویب شده بود، بین وزارتخانههای دفاع دو کشور تمدید نخواهد کرد. این توافق چارچوبی برای همکاری در «صنعت دفاعی و سیاست تدارکات» و «واردات، صادرات و ترانزیت تجهیزات دفاعی و نظامی» و موارد دیگر فراهم میکرد.
این یادداشت تفاهم قرار بود هر پنج سال یک بار به طور خودکار تمدید شود، «مگر اینکه یکی از دو کشور به دیگری اطلاعیه کتبی مبنی بر قصد لغو آن را ارائه دهد.» این اطلاعیه روز دوشنبه در نامهای که توسط گیدو کروزتو، وزیر دفاع ایتالیا، به همتای اسرائیلی خود، اسرائیل کاتز، نوشته شد، ارسال گردید.
واکنش اسرائیل و تغییر موضع ایتالیا
دولت اسرائیل این اقدام را کماهمیت جلوه داده است. گیدئون سار، وزیر امور خارجه اسرائیل، گفت که این توافق «هرگز عملی نشد» و «محتوای اساسی» نداشت. او در شبکه ایکس نوشت: «امنیت اسرائیل آسیب نخواهد دید.»
درست است که توافق ایتالیا و اسرائیل بیشتر یک چارچوب سیاسی بود تا مجموعهای از تعهدات عملیاتی بین دو کشور. علاوه بر این، تصمیم دولت ایتالیا آن را به طور کامل لغو نمیکند، همانطور که احزاب مخالف و مدافعان حقوق بشر مدتهاست خواستار آن بودهاند، بلکه صرفاً آن را به حالت تعلیق درمیآورد.
با این حال، این اقدام برای یک دولت راستگرا که یکی از سرسختترین متحدان اروپا برای اسرائیل بوده است، یک چرخش تند محسوب میشود. ایتالیا، همراه با آلمان، یکی از قویترین مخالفان درخواستها برای تعلیق توافق تجاری بین اسرائیل و اتحادیه اروپا بوده است. ایتالیا تا حد زیادی از عملیات نظامی اسرائیل در غزه حمایت کرده است، عملیاتی که یک تحقیق سازمان ملل آن را به عنوان نسلکشی ارزیابی کرده است، و از به رسمیت شناختن کشور فلسطین خودداری کرده بود.
اما روابط بین اسرائیل و ایتالیا اخیراً تیره شده است. روز دوشنبه، لوکا فراری، سفیر ایتالیا در تلآویو، پس از آنکه آنتونیو تایانی، وزیر امور خارجه ایتالیا، حملات «غیرقابل قبول اسرائیل علیه جمعیت غیرنظامی» در لبنان را محکوم کرد، احضار شد. و هفته گذشته، دولت ایتالیا نیروهای اسرائیلی را متهم کرد که به سمت کاروان حافظان صلح ایتالیایی در جنوب لبنان شلیک هشدار دادهاند، که باعث شد تایانی سفیر اسرائیل را احضار کند.
تلاشها برای کاهش تنش در خاورمیانه
تصمیم دولت ایتالیا برای تعلیق توافق دفاعی خود با اسرائیل «باید در چارچوب یک تلاش گستردهتر برای تثبیت تدریجی منطقه، از جمله با کاهش تنشها در لبنان، دیده شود»، این را میکله والنسیس، رئیس موسسه امور بینالملل و دبیرکل سابق وزارت امور خارجه ایتالیا، بیان کرد.
والنسیس افزود: «عملیات نظامی اسرائیل در آنجا به طور عینی یک عامل تحریککننده است که مذاکرات با طرف ایرانی را پیچیده میکند. اگر جبهه لبنان بتواند بخشی از یک توافق با ایران باشد، پس همه به کاهش تنش در آنجا علاقه دارند.» او اضافه کرد: «ایتالیا همچنان دوست اسرائیل است، اما این رابطه مانع از اتخاذ موضع انتقادی در برابر برخی انتخابهای دولت اسرائیل نمیشود.»
دولتهای اروپایی، از جمله ایتالیا، با نگرانی شاهد تنشهای فزاینده میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران بودهاند. پس از گزارشهایی از حملات اولیه مشترک اسرائیل و آمریکا به تهران در ۲۸ فوریه، نیروهای ایرانی تردد کشتیها در تنگه هرمز را تقریباً به طور کامل متوقف کردند، که منجر به فلج شدن یک پنجم صادرات جهانی نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) شد که در زمان صلح از این آبراه باریک عبور میکند.
پس از دور اول ناموفق مذاکرات پرمخاطره ایران و آمریکا در اسلامآباد در آخر هفته گذشته – در بحبوحه یک آتشبس شکننده دو هفتهای – واشنگتن محاصره دریایی بر بنادر ایران اعمال کرد، که نگرانیها از یک بحران طولانیمدت انرژی را تشدید کرد. ایتالیا به شدت به واردات گاز وابسته است.
عوامل داخلی و روابط با ترامپ
شاید مهمتر از همه، دولت و نخستوزیر ایتالیا برای انتخابات سال آینده آماده میشوند. آرتورو وارولی، دانشمند علوم سیاسی و عضو ارشد شورای روابط خارجی اروپا، گفت: «نارضایتی عمومی از وضعیت جنگی در منطقه و بحران در تنگه هرمز وجود دارد – بحرانی که بر رشد ایتالیا تأثیر میگذارد و در صورت ادامه، میتواند تأثیر قابل توجهی بر شهروندان داشته باشد، چیزی که ملونی در سال پیش از انتخابات نگران آن است.»
افکار عمومی ایتالیا نیز دارای یک جزء قوی طرفدار فلسطین است. اکتبر گذشته، بیش از دو میلیون ایتالیایی در چارچوب یک اعتصاب عمومی در همبستگی با ناوگان «صمود جهانی» به خیابانها آمدند، ناوگانی که توسط اسرائیل در تلاش برای رساندن کمک به فلسطینیان غزه رهگیری شد. این ناوگان ۴۰ ایتالیایی را در میان مسافران خود داشت و از اسرائیل میخواست «نسلکشی را متوقف کند.»
وارولی گفت: «این نگرانی وجود دارد که این یک رنج طولانی باشد، بین ترامپ که به طور فزایندهای غیرقابل کنترل است و مشکلات اقتصادی که او و نتانیاهو با جنگ در خاورمیانه ایجاد کردهاند.»
پس از سالها تلاش برای تبدیل شدن به «نجوای» دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در اروپا، ملونی توسط وضعیت جنگی در منطقه به این سمت سوق داده شده است که فاصلهای بین خود و ترامپ ایجاد کند. رم درخواست رئیسجمهور آمریکا برای پیوستن به ائتلاف دریایی به منظور بازگشایی تنگه هرمز و اجازه سوختگیری بمبافکنهای آمریکایی در یک پایگاه نظامی در جنوب ایتالیا را رد کرد.
ترامپ تا دیروز در مورد این تصمیمات اظهار نظری نکرده بود، اما در مصاحبهای با روزنامه ایتالیایی «کوریره دلا سرا»، ملونی را هدف قرار داد. نخستوزیر ایتالیا برای دفاع از پاپ لئو چهاردهم پس از درگیر شدن او در نزاع با ترامپ، وارد عمل شده بود. پاپ لئو تهدید رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه «تمدن ایران خواهد مرد» اگر تنگه هرمز را باز نکند، محکوم کرده بود. در پاسخ به آن، ترامپ موجی از انتقادات را علیه لئو به راه انداخت و او را «در برابر جرم ضعیف» و «برای سیاست خارجی وحشتناک» خواند. او گفت که «پاپ را نمیخواهد که از رئیسجمهور ایالات متحده انتقاد کند.»
ترامپ همچنین تصویری عجیب از خود را به عنوان شخصیتی شبیه مسیح که بیماران را شفا میدهد در شبکههای اجتماعی منتشر کرد. او از آن زمان ادعا کرده است که این تصویر پس از انتقادات گسترده، قصد داشته او را به عنوان یک پزشک نشان دهد.
ترامپ درباره ملونی، که زمانی او را با محبت «یک فرد پرانرژی» مینامید، در مصاحبهای با «کوریره دلا سرا» در روز سهشنبه گفت: «من از او شوکه شدهام.» او در این مصاحبه افزود: «آیا مردم او را دوست دارند؟ باورم نمیشود.» و اضافه کرد: «فکر میکردم او شجاعت دارد. اشتباه میکردم.»
#ایتالیا
#اسرائیل
#جورجیا_ملونی
#پیمان_دفاعی
#خاورمیانه
#تنش_منطقهای
#سیاست_خارجی_ایتالیا
#تنگه_هرمز
#انتخابات_ایتالیا
#فلسطین
Leave a Reply