بیست و یک ساعت برای پایان دادن به ۴۷ سال خصومت بین ایران و آمریکا کافی نبود.
مذاکرات تاریخی و سطح بالا در اسلامآباد، که در خلال وقفهای در هفتهها جنگ شدید برگزار شد، همیشه بعید بود که به گونهای دیگر به پایان برسد.
شکست خواندن این نشست مذاکراتی ماراتنگونه، مقیاس چالش را در کاهش شکافهای گسترده بر سر مسائل پیچیده، از سوءظنهای دیرینه درباره برنامه هستهای ایران گرفته تا چالشهای جدیدی که این جنگ ایجاد کرده است – مهمتر از همه کنترل ایران بر تنگه استراتژیک هرمز که بسته شدن آن شوکهای اقتصادی جهانی ایجاد میکند – نادیده میگیرد.
برای دستیابی به توافق، آنها همچنین باید بر شکاف عمیق بیاعتمادی غلبه میکردند.
یک روز پیش، حتی مشخص نبود که دو طرف با هم ملاقات خواهند کرد، چه رسد به اینکه در یک اتاق بنشینند.
یک تابوی سیاسی دیرینه شکسته شد.
اکنون سوال فوری این است: چه خواهد شد؟
چه بر سر آتشبس دو هفتهای مورد مناقشه خواهد آمد که جهان را از تهدید نگرانکننده دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر نابودی “یک تمدن کامل” در ایران بازگرداند؟
آیا رئیسجمهور آمریکا آماده خواهد بود که مذاکرهکنندگان خود را به میز مذاکره بازگرداند؟
از منابع اینجا در اسلامآباد گزارشهایی میشنویم که برخی گفتگوها پس از سوار شدن جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به هواپیمایش در طلوع آفتاب، و اعلام اینکه هیئت آمریکایی “آخرین و بهترین پیشنهاد” خود را ارائه کرده است، ادامه یافتهاند.
آیا آمریکا اکنون تنش را تشدید خواهد کرد یا مذاکره؟
ما هنوز اطلاعات کافی درباره آنچه پشت درهای بسته یک هتل پنج ستاره در اسلامآباد سبز و قرنطینه شده، در طول مذاکراتی که تا پاسی از شب ادامه داشت، نمیدانیم.
هنوز جزئیات کمی درباره اختلافات و گفتگوهای بین دو طرف، با کمک میانجیهای پاکستانی، تماسها با کارشناسان و مشاوران، و به گفته ونس، “دهها” تماس با خود ترامپ وجود دارد.
معاون رئیسجمهور در کنفرانس خبری کوتاه خود در سپیدهدم، از “هدف اصلی” آمریکا سخن گفت.
او گفت: “ما نیاز داریم تعهدی مثبت ببینیم که [ایران] به دنبال سلاح هستهای نخواهد بود و به دنبال ابزارهایی که آنها را قادر به دستیابی سریع به سلاح هستهای کند، نخواهد رفت.”
در دور قبلی مذاکرات در ماه فوریه، پیش از آغاز مجدد حملات نظامی، ایران امتیازات جدیدی از جمله رقیقسازی ذخیره ۴۴۰ کیلوگرمی اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی خود – که به طرز خطرناکی نزدیک به درجه تسلیحاتی است – ارائه کرده بود.
اما همچنان بر “حق” خود برای غنیسازی اصرار دارد و مایل به چشمپوشی از آن ذخیره نیست، که اکنون گفته میشود پس از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در سال گذشته، در عمق آوارها مدفون شده است.
همچنین درخواستهای مکرر برای بازگشایی تنگه هرمز – برای اجازه دادن به جریان آزاد ترافیک حیاتی نفت، گاز و سایر کالاهای ضروری – را در غیاب توافق جدید رد کرده است.
هر دو هیئت آمریکایی و ایرانی با این باور که طرف پیروز در این جنگ هستند، با جسارت به اسلامآباد آمدند.
و آنها با علم به اینکه در صورت شکست، گزینه ادامه جنگ وجود دارد – صرف نظر از درد فزاینده برای مردم خود و جهانی که از هزینه این درگیری به ستوه آمده است – وارد مذاکره شدند.
همچنین آنچه دکتر صنم وکیل از چتم هاوس آن را “درک روانشناختی محدود از دشمن و اینکه چه مصالحههایی برای یک توافق واقعی لازم است” توصیف میکند، وجود داشت.
ونس از خبرهای خوب – “ما مذاکرات اساسی متعددی داشتهایم” – و خبرهای بد – “ما به توافقی نرسیدهایم” – سخن گفت.
و او روشن ساخت که این “خبر بد برای ایران بسیار بیشتر از ایالات متحده آمریکا” است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در پستی در شبکه ایکس، از “خواستههای بیش از حد و درخواستهای غیرقانونی” آمریکا انتقاد کرد.
و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران که ریاست تیم مذاکرهکننده ایران را بر عهده داشت، نوشت که “طرف مقابل در نهایت نتوانست اعتماد هیئت ایرانی را در این دور از مذاکرات جلب کند.”
ایران نشان میدهد که آماده ادامه گفتگو است. اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، از همه طرفها خواست که آتشبس شکننده را حفظ کنند و گفت که آنها به تلاشهای خود برای تشویق گفتگو ادامه خواهند داد – احساساتی که در دیگر پایتختهای نگران نیز بازتاب یافته است.
اگر تاریخ درسی به ما میدهد، آخرین باری که ایران در سال ۲۰۱۵ به توافق هستهای با آمریکا و دیگر قدرتهای جهانی دست یافت، ۱۸ ماه پیشرفت و شکست را در بر گرفت.
ترامپ روشن ساخته است که نمیخواهد در مذاکرات طولانیمدت گرفتار شود. ونس پیشتر هشدار داده بود که اگر تهران بخواهد “با ما بازی کند”، آمریکا پذیرای آن نخواهد بود.
کامران یوسف، روزنامهنگار پاکستانی – در میان انبوهی از خبرنگارانی که شببیداری کشیدند تا پوشش خبری بیوقفه با جزئیات بسیار کم ارائه دهند – اعلام کرد که این دور “نه پیشرفتی داشت و نه شکستی”.
جهان منتظر یک حکم است.
#مذاکرات_ایران_آمریکا #بحران_هستهای #تنگه_هرمز #آتش_بس_ایران #سیاست_خارجی #دیپلماسی #صلح_یا_جنگ #ترامپ #پاکستان #ونس
پس از ناکامی مذاکرات ایران، پرسش بزرگ این است که گام بعدی چیست؟
Leave a Reply