بر اساس شاخص جهانی آزادی مطبوعات سال ۲۰۲۶ که توسط گزارشگران بدون مرز (RSF) منتشر شده است، آزادی مطبوعات در پایینترین سطح خود در ربع قرن اخیر قرار دارد.
همزمان با گرامیداشت روز جهانی آزادی مطبوعات (۳ مه)، بیبیسی با افرادی که در تلاش برای فراهم آوردن دسترسی به رسانهها و فناوریهای ارتباطی در مناطقی با محدودیتهای ارتباطی هستند، گفتگو کرده و دشواریهای دسترسی به اخبار بیبیسی در برخی کشورها را برجسته میسازد.
فیونا کراک، مدیر جهانی اخبار بیبیسی، میگوید: «ما میدانیم که ارزشهای دموکراتیک در سطح جهانی در معرض تهدید هستند و این فشار با کاهش آزادی مطبوعات همراه است. اقدامات محدودکننده از سوی برخی نهادها در سراسر جهان، خبرنگاران را از انجام وظایفشان باز میدارد و اطلاعات را از مردم پنهان میکند که این امر به بیثباتی و عدم قطعیت بینالمللی میافزاید. سرویس جهانی بیبیسی مصمم است تا برای مخاطبانی که بیش از همه به ما نیاز دارند، محتوا فراهم کند و راههای جدیدی برای دسترسی به آنها بیابد.»
سرویس جهانی بیبیسی با ارائه محتوا به مخاطبان به روشهای نوآورانه و متنوع، با کاهش آزادی رسانهها مبارزه میکند و برخی از محدودیتهای اعمال شده بر جمعیتها و کارکنان بیبیسی را به چالش میکشد.
ایران
در ایران، در بحبوحه قطعیهای سراسری اینترنت، تلاشهایی برای استفاده از فناوری ماهوارهای استارلینک برای دسترسی به اینترنت در کشور مشاهده شده است.
سرویس جهانی بیبیسی با فردی به نام «سهند» (نام مستعار) گفتگو کرده است که میگوید از ژانویه تاکنون بیش از دهها ابزار دسترسی به اینترنت را برای فراهم آوردن ارتباطات به داخل کشور ارسال کرده است.
سهند میگوید: «اگر حتی یک نفر بیشتر بتواند به اینترنت دسترسی پیدا کند، فکر میکنم موفقیتآمیز است و ارزشش را دارد.»
دستگاههای استارلینک که سهند به ایران میفرستد، یکی از مطمئنترین راهها برای دور زدن قطعی اینترنت است.
بر اساس گزارشها، در سال گذشته، قوانینی در این کشور وضع شد که استفاده، خرید یا فروش دستگاههای استارلینک را با مجازات تا دو سال حبس همراه میسازد.
سهند میگوید در صورت شناسایی، عواقب میتواند شدید باشد. او میگوید: «اگر توسط مقامات شناسایی شوم، ممکن است کسانی که در ایران با آنها در ارتباط هستم، تاوان آن را بپردازند.»
بسیاری از ایرانیان با استفاده از شبکههای خصوصی مجازی (VPN) محدودیتها را دور میزنند تا به اینترنت دسترسی پیدا کرده و اطلاعات مستقل را به اشتراک بگذارند و دریافت کنند.
بیبیسی فارسی بزرگترین مخاطب را در میان رسانههای بینالمللی در ایران دارد. در زمان رویدادهای سال ۲۰۲۶، بیبیسی فارسی هر هفته به ۲۷.۵ میلیون نفر در اینستاگرام دسترسی داشت که تقریباً نیمی از جمعیت بزرگسال اینترنتباز ایران را شامل میشد. پس از قطعی اینترنت، مخاطبان در این کشور به شدت کاهش یافتند.
بیبیسی فارسی در پاسخ به قطعی اینترنت، یک برنامه رادیویی اضطراری موقت راهاندازی کرد و یک خبرنامه هفتگی ایجاد نمود. این تیم همچنین پوشش خبری تلویزیونی خود را گسترش داده و اخبار زنده بیشتری را برای پاسخگویی به تقاضا برای اطلاعات در طول جنگ ارائه کرده است.
کارکنان بیبیسی فارسی به دلیل گزارشهایشان با چالشها و فشارهایی مواجه هستند. سال گذشته افزایش نگرانکنندهای در این فشارها مشاهده شد که شامل گزارشهایی از احضار و بازجویی از اعضای خانواده آنها در ایران و توقیف گذرنامههایشان میشد.
روسیه
از زمان آغاز تهاجم تمامعیار به اوکراین، دسترسی به بیبیسی روسی در روسیه به شدت محدود شده و وبسایت این سرویس و اکثر پلتفرمهای رسانههای اجتماعی مسدود شدهاند. این اقدام در ابتدا منجر به کاهش ۹۵ درصدی مخاطبان در سراسر روسیه شد. از آن زمان، با تلاش پویا برای دسترسی به مخاطبان و یافتن پلتفرمهای جایگزین، این آمار به طور قابل توجهی بهبود یافته است.
مانند ایرانیان، مخاطبان در روسیه نیز اکنون از VPN برای دسترسی به محتوای بیبیسی در وبسایت بیبیسی روسی و در پلتفرمهای اجتماعی مانند تلگرام، یوتیوب و اینستاگرام استفاده میکنند.
پادکستهای بیبیسی روسی در سال ۲۰۲۲ در تمام پلتفرمهای روسیه ممنوع شدند و در پاسخ، آنها به یوتیوب منتقل شدند. از زمان کاهش عمدی سرعت یوتیوب توسط مقامات روسی در سال ۲۰۲۴، خروجی پادکستها در یک صفحه اختصاصی در Substack نیز در دسترس قرار گرفته است.
خبرنگاران بیبیسی روسی همچنین یک خبرنامه هفتگی با لینکهای آینهای تولید میکنند تا دسترسی به محتوای بیبیسی را بدون نیاز به VPN امکانپذیر سازند.
برای بسیاری، کارشان عواقب شخصی دارد. چندین نفر از کارکنان بیبیسی روسی توسط روسیه «عامل خارجی» نامیده شدهاند و اکنون در معرض خطر پیگرد قانونی قرار دارند.
بلاروس
در بلاروس، در سال ۲۰۲۰، سرکوب بیسابقهای پس از انتخابات در رسانهها رخ داد.
به گفته انجمن مستقل روزنامهنگاران بلاروس (BAJ)، ۲۲ نفر از کارکنان رسانهای در حال حاضر در زندان به سر میبرند. در شش سال گذشته، تقریباً تمام نشریات مستقل و صفحات رسانههای اجتماعی آنها مسدود، ممنوع و حتی افراطی اعلام شدهاند که عملاً تعامل مخاطبان در بلاروس با آنها را جرم تلقی میکند.
خبرنگاران بیبیسی روسی دیگر قادر به فعالیت در بلاروس نیستند.
عنوان افراطگرایی بر محتوای بیبیسی روسی اعمال شده و تمام سایتهای بیبیسی مسدود شدهاند. از مارس ۲۰۲۶، به اشتراک گذاشتن محتوای بیبیسی روسی برای مردم بلاروس غیرقانونی است.
بیبیسی روسی در حال روی آوردن به رسانههای اجتماعی است تا اطمینان حاصل کند که مخاطبان در بلاروس همچنان به اخبار مستقل بیبیسی دسترسی دارند.
#آزادی_رسانه #بیبیسی #سانسور #دسترسی_به_اطلاعات #اینترنت #استارلینک #فیلترینگ #خبرگزاری #حقوق_بشر #محدودیت_رسانه_ای
Leave a Reply