چرا آمریکا و اسرائیل به ایران حمله کردند و این جنگ تا چه زمانی میتواند ادامه یابد؟
پس از آنکه آمریکا و اسرائیل حملات گستردهای را علیه ایران آغاز کردند و رهبر عالی این کشور را در ۲۸ فوریه به قتل رساندند، درگیریها در سراسر خاورمیانه شعلهور شد. ایران در پاسخ، حملاتی را علیه اسرائیل و کشورهای متحد آمریکا در خلیج فارس آغاز کرد. درگیریها به سرعت تشدید شد و به لبنان نیز گسترش یافت و تلفات و خسارات در همه طرفها افزایش یافت. از آن زمان، آمریکا و ایران با آتشبس مشروط دو هفتهای که از ۷ آوریل آغاز میشود، موافقت کردهاند.
**چه اتفاقاتی در ایران رخ داده است؟**
هنگامی که آمریکا و اسرائیل برای اولین بار حمله کردند، زیرساختهای موشکی، سایتهای نظامی و رهبری ایران را در پایتخت، تهران، و در سراسر کشور هدف قرار دادند. آیتالله علی خامنهای، رهبر عالی ایران که از سال ۱۹۸۹ این کشور را رهبری میکرد، در موج اول حملات کشته شد. ارتش اسرائیل میگوید دهها نفر دیگر از مقامات ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) نیز کشته شدند. پسر خامنهای، مجتبی خامنهای، در ۸ مارس به عنوان جانشین وی معرفی شد. از دیگر مقامات بلندپایه ایرانی که کشته شدند میتوان به علی لاریجانی، رئیس امنیت، اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، و غلامرضا سلیمانی، فرمانده نیروی بسیج اشاره کرد. اسرائیل میگوید آنها را در حملات هوایی هدف قرار داده است.
آمریکا و اسرائیل همچنین سایتهای کلیدی مرتبط با برنامه هستهای ایران – که ایران اصرار دارد کاملاً صلحآمیز است – و سایتهای نفتی و گازی ایران را هدف قرار دادهاند. این اهداف شامل جزیره خارگ، محل یک پایانه نفتی بزرگ که شریان حیاتی اقتصادی ایران محسوب میشود، بود. اسرائیل همچنین پارس جنوبی، بخشی از بزرگترین میدان گازی جهان را هدف قرار داد.
در خارج از قلمرو ایران، یک ناو جنگی ایرانی در ۴ مارس توسط یک زیردریایی آمریکایی در اقیانوس هند در نزدیکی سریلانکا غرق شد. حداقل ۸۷ نفر کشته شدند. گروه فعالان حقوق بشر در ایران (HRANA) مستقر در آمریکا در ۲ آوریل گزارش داد که از زمان آغاز جنگ، ۳۵۳۰ نفر در ایران کشته شدهاند – از جمله ۱۶۰۶ غیرنظامی که حداقل ۲۴۴ نفر از آنها کودک بودند.
ایران، آمریکا و اسرائیل را متهم کرد که در ۲۸ فوریه به یک مدرسه دخترانه در نزدیکی پایگاه سپاه در جنوب ایران حمله کردهاند و گفت ۱۶۸ نفر از جمله حدود ۱۱۰ کودک کشته شدهاند. آمریکا اعلام کرد که در حال بررسی این حادثه است، در حالی که اسرائیل گفت از هیچ عملیات نظامی در منطقه “اطلاع ندارد”. گزارش کارشناسی ویدیویی نشان میدهد که یک موشک کروز تاماهاوک آمریکایی به یک پایگاه نظامی در نزدیکی مدرسه اصابت کرده است، این را بیبیسی وریفای گزارش داده است.
دسترسی خبرنگاران بینالمللی به ایران محدود شده و اتصال اینترنت در این کشور تقریباً به طور کامل قطع شده است. در ۳ آوریل، یک جنگنده F-15 آمریکایی بر فراز غرب ایران سرنگون شد. خلبان به سرعت نجات یافت و یک عملیات جستجو و نجات – که آن نیز مورد حمله قرار گرفت – برای یافتن خدمه دوم آغاز شد. گزارشها در اواخر ۴ آوریل حاکی از یافتن او بود و ترامپ اندکی پس از آن این موضوع را تأیید کرد.
ایران حملات آمریکا و اسرائیل را “تحریکنشده” و “نامشروع” توصیف کرده و در پاسخ حملات موشکی و پهپادی گستردهای را انجام داده است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که سایتهای دولتی و نظامی اسرائیل را در تلآویو و جاهای دیگر هدف قرار داده است. تا ۲۹ مارس، سرویس آمبولانس مگن دیوید آدوم (MDA) اسرائیل اعلام کرد که از آغاز جنگ، ۱۹ نفر بر اثر حملات موشکی کشته شدهاند.
همچنین حملاتی در کشورهایی که میزبان پایگاههای آمریکایی هستند – قطر، بحرین، اردن، امارات متحده عربی (UAE) و کویت – و کشورهای متحد آمریکا، عمان و عربستان سعودی، صورت گرفته است. سیزده نفر از نیروهای خدماتی آمریکا کشته شدهاند. ایران همچنین متهم به حمله به تأسیسات نفتی و گازی، کشتیرانی و سایتهای غیرنظامی شده است. تاکنون حداقل ۲۴ نفر در سراسر خلیج فارس کشته شدهاند که بیشتر آنها پرسنل امنیتی یا کارگران خارجی بودهاند. امارات متحده عربی ۱۳ کشته از جمله یک پیمانکار غیرنظامی نظامی خود را که در بحرین کشته شد، گزارش کرده است. هفت نفر در کویت، و عمان، عربستان سعودی و بحرین هر کدام دو کشته گزارش کردهاند.
در شمال عراق، یک سرباز فرانسوی توسط یک پهپاد در یک پایگاه نظامی کرد کشته شد. در ۲۵ مارس، هفت سرباز عراقی در یک حمله هوایی در استان انبار، در غرب این کشور، کشته شدند، طبق بیانیه وزارت دفاع عراق. این بیانیه مشخص نکرد که چه کسی این حمله را انجام داده است. همچنین در عراق، نیروهای حشدالشعبی – که در دهه گذشته برای مبارزه با گروه دولت اسلامی تشکیل شدند – اعلام کردند که حداقل ۲۷ نفر از اعضای آنها کشته شدهاند. در کرانه باختری تحت اشغال اسرائیل، چهار زن فلسطینی در یک سالن زیبایی در حمله موشکی ایران کشته شدند. ترکیه اعلام کرد که پدافند هوایی ناتو سه موشک ایرانی را بر فراز حریم هوایی خود سرنگون کرده است. آذربایجان ایران را متهم به حمله به یک فرودگاه با پهپاد کرد.
در ۱۴ مارس، گروه مسلح فلسطینی حماس در غزه، در یک درخواست نادر از متحد کلیدی خود، از ایران خواست تا حملات به کشورهای خلیج فارس را متوقف کند. در ۷ مارس، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، از کشورهای همسایه که مورد حمله قرار گرفتند عذرخواهی کرد و گفت “از این پس” ارتش نباید به کشورهای همسایه حمله کند “مگر اینکه ابتدا مورد حمله قرار گیرد”. اما از آن زمان، حملات ادامه یافته است. در جای دیگر، یک پایگاه نظامی بریتانیا در قبرس توسط یک پهپاد مورد حمله قرار گرفت، طبق وزارت دفاع بریتانیا. مقامات غربی بعداً گفتند که پهپاد از ایران پرتاب نشده بود. در ۲۱ مارس، ایران گزارشاً دو موشک بالستیک به پایگاه نظامی بریتانیا در دیگو گارسیا در اقیانوس هند شلیک کرد – اما هیچ یک از موشکها به هدف نرسیدند.
**این جنگ تا چه زمانی میتواند ادامه یابد؟**
در اوایل آوریل، ترامپ یک مهلت ۴۸ ساعته جدید برای ایران تعیین کرد تا کانال حیاتی کشتیرانی تنگه هرمز را بازگشایی کند. او تهدیدات خود را علیه ایران تشدید کرد و هشدار داد که “یک تمدن کامل امشب خواهد مرد” مگر اینکه توافقی حاصل شود. ساعاتی قبل از نزدیک شدن مهلت ترامپ در ۷ آوریل، آمریکا و ایران اعلام کردند که پس از مداخله پاکستان که جزئیات برنامههایی برای پایان دادن به درگیری را ارائه داد، یک آتشبس دو هفتهای را اجرا خواهند کرد. ترامپ گفت که با “آتشبس دوطرفه” موافقت کرده است، که بلافاصله پس از آن عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که تهران با آتشبس “در صورت توقف حملات علیه ایران” موافقت خواهد کرد. طبق این توافق، ایران موافقت کرد که تنگه هرمز را برای دو هفته بازگشایی کند، پس از بیش از یک ماه اعمال محاصره در این کانال تجاری حیاتی، در ازای توقف حملات نظامی آمریکا در ایران. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، اعلام کرد که آتشبس “بلافاصله” به اجرا درآمده و موافقت کرد که میزبان هیئتهایی در اسلامآباد برای میانجیگری مذاکرات بین دو طرف باشد.
چند ساعت پس از اعلام آتشبس توسط ترامپ، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت: “اسرائیل از تصمیم رئیسجمهور ترامپ برای تعلیق حملات علیه ایران به مدت دو هفته، مشروط به بازگشایی فوری تنگهها توسط ایران و توقف همه حملات به آمریکا، اسرائیل و کشورهای منطقه، حمایت میکند.” این بیانیه افزود که “آتشبس شامل لبنان نمیشود.”
گمانهزنیها در مورد زمان پایان جنگ در چندین نوبت تغییر کرده بود، زیرا رهبران جدول زمانی متناقضی برای پایان دادن به خصومتها ارائه میدادند. ترامپ در ۳۱ مارس گفت که اقدام نظامی آمریکا میتواند ظرف “دو یا سه هفته” با یا بدون توافق با ایران پایان یابد و اظهار داشت که آمریکا به اهداف خود در ایران، عمدتاً محدود کردن توانایی این کشور برای دستیابی به سلاح هستهای، دست یافته است. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در ۳۱ مارس گفت که تهران “اراده لازم” برای پایان دادن به جنگ را دارد اما کشورش به تضمینهایی “برای جلوگیری از تکرار تجاوز” نیاز خواهد داشت. نتانیاهو در آغاز جنگ گفت که این کارزار “تا زمانی که لازم باشد ادامه خواهد یافت.”
جبهه جدیدی در جنگ در ۲ مارس در لبنان باز شد، زمانی که گروه حزبالله مورد حمایت ایران، موشکهایی را به مواضع اسرائیل شلیک کرد و گفت که به دنبال انتقام ترور خامنهای است. اسرائیل در پاسخ حملاتی را انجام داد و جنوب و مرکز بیروت و بخشهایی از جنوب و شرق لبنان را هدف قرار داد. وزیر دفاع اسرائیل در ۳ مارس گفت که نیروهای زمینی “پیشروی کرده و مناطق استراتژیک بیشتری را در لبنان تصرف خواهند کرد” تا حملات حزبالله را متوقف کرده و کنترل امنیتی بر بخش وسیعی از جنوب لبنان را حتی پس از پایان جنگ فعلی حفظ کنند. تا ۲ آوریل، وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد که حملات اسرائیل ۱۳۴۵ نفر از جمله ۱۲۵ کودک را کشته است. دولت لبنان اعلام کرد که بیش از یک میلیون نفر – تقریباً یک نفر از هر شش نفر در این کشور – از خانههای خود آواره شدهاند. ارتش اسرائیل گزارش داد که تا ۳۱ مارس ۱۰ نفر از سربازانش در لبنان کشته شدهاند. آژانس سازمان ملل متحد مسئول نظارت بر منطقه نیز اعلام کرده است که سه صلحبان اندونزیایی در جنوب لبنان کشته شدهاند.
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اولین حملات به ایران را “پیشگیرانه” برای “رفع تهدیدات علیه دولت اسرائیل” توصیف کرد، اگرچه او توضیح نداد که چرا در این زمان نیاز به اقدام نظامی وجود داشت. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در ۲ مارس گفت که واشنگتن میدانست که اقدام اسرائیل رخ خواهد داد، به این معنی که آمریکا باید “پیشگیرانه” در برابر حملات مورد انتظار ایران به نیروهای آمریکایی عمل کند. اما دلایل زمینهای نیز وجود دارد.
اسرائیل و آمریکا – نزدیکترین متحد آن – از زمان انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹ دشمنان سرسخت ایران بودهاند. رهبری ایران همواره خواستار نابودی اسرائیل بوده و آمریکا را بزرگترین دشمن خود دانسته است. این دو کشور رهبری مخالفت غرب با برنامه هستهای ایران را بر عهده داشتهاند و ادعا میکنند که ایران به دنبال توسعه بمب هستهای است – چیزی که ایران به شدت آن را تکذیب کرده است. آنها در ژوئن ۲۰۲۵ در یک جنگ ۱۲ روزه به سایتهای هستهای و نظامی ایران حمله کردند. از آن زمان، آنها ادعا کردهاند که ایران در تلاش برای بازسازی برنامه هستهای خود و توسعه موشکهای قادر به حمل سلاحهای هستهای بوده است. اسرائیل ایران را تهدیدی برای موجودیت خود میداند و خواستار حذف کامل برنامه هستهای و موشکی ایران و همچنین تغییر رژیم است.
آمریکا برای اولین بار در ژانویه به طور علنی در مورد حمله احتمالی به ایران صحبت کرد، زمانی که نیروهای امنیتی این کشور با خشونت مرگبار معترضان را سرکوب کردند. اما آمریکا و ایران مذاکرات را آغاز کردند و به نظر میرسید که پیشرفتهایی حاصل شده است تا اینکه ترامپ در ۲۷ فوریه گفت که از روند مذاکرات “راضی نیست”. ساعاتی بعد، آمریکا و اسرائیل حملات خود را آغاز کردند.
بیثباتی در خاورمیانه شروع به تأثیرگذاری بر اقتصاد جهانی کرده است. ایران متهم به حمله به کشتیها در خلیج فارس شده است که منجر به بسته شدن مؤثر تنگه هرمز – یک شریان کلیدی که حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت را تشکیل میدهد – شده است. ترامپ تهدیدات اولیه خود در اواخر مارس برای حمله به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران را به تعویق انداخت، مگر اینکه ایران تنگه را باز کند، و دلیل آن را مذاکرات “خوب” و “سازنده” توصیف کرد. با این حال، ایران هرگونه چنین مذاکراتی را تکذیب کرده است. اما در ۴ آوریل او دوباره به ایران ۴۸ ساعت فرصت داد تا عمل کند و یک روز بعد پستی پر از ناسزا در رسانههای اجتماعی منتشر کرد و تهدید کرد که اگر ایران تبعیت نکند “جهنم” را آزاد خواهد کرد.
حملات به مراکز اصلی نفت و گاز در طول جنگ گزارش شده است. این حملات باعث شده است که برخی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت و گاز جهان تولید خود را متوقف کنند – که منجر به افزایش شدید قیمت انرژی شده است. قیمت نفت خام برنت به تقریباً ۱۲۰ دلار آمریکا در هر بشکه رسید که یکی از بزرگترین جهشها از زمان آغاز حمله تمامعیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ را نشان میدهد. این جنگ همچنین یکی از جدیترین اختلالات در سفرهای جهانی از زمان همهگیری کووید-۱۹ را به همراه داشته است. برخی خطوط هوایی به فعالیت خود ادامه دادهاند یا پروازهای محدودی را از سر گرفتهاند. وزارت خارجه بریتانیا گفت که هر کسی که قصد سفر به خاورمیانه را دارد باید برای مشاوره مربوط به مقصد خود به وبسایت آن مراجعه کند.
#جنگ_ایران_آمریکا #جنگ_ایران_اسرائیل #خاورمیانه #آتش_بس #تنگه_هرمز #قیمت_نفت #برنامه_هسته_ای #درگیری_منطقه_ای #آیت_الله_خامنه_ای #تلفات_جنگ
Leave a Reply