Petrol fiyatları, İran’ın ateşkes süresince Hürmüz Boğazı‘nın ticari gemilere “tamamen açık” olacağını duyurmasının ardından önemli ölçüde düştü. Cuma günü 98 doların üzerinde seyreden bir varil Brent ham petrolün maliyeti, 88 dolara kadar geriledi.
Hürmüz Boğazı, Körfez’i Umman Denizi’ne bağlayan dar bir su yolu olup, dünya petrolünün ve sıvılaştırılmış doğal gazının beşte biri genellikle bu boğazdan taşınmaktadır. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arağçi, “Ateşkesin kalan süresi boyunca Hürmüz Boğazı’ndan tüm ticari gemilerin geçişi tamamen açık ilan edilmiştir” açıklamasını yaptı.
Bu duyuru üzerine küresel piyasalar da hareketlendi. ABD’nin başlıca borsa endeksleri erken işlemlerde yükseliş kaydetti; S&P 500 %0,8, Nasdaq ve Dow Jones Sanayi Ortalaması (DJIA) ise %1’den fazla artış gösterdi. Avrupa borsaları da habere olumlu tepki verdi; Paris’teki Cac endeksi ve Frankfurt’taki Dax %2’den fazla yükselirken, Londra’daki FTSE 100 yaklaşık %0,5 arttı.
Hürmüz Boğazı, Şubat sonunda ABD ve İsrail’in ülkeye askeri saldırılar düzenlemesinden bu yana İran tarafından fiilen kapatılmıştı. Tankerlerin geçiş yapamaması, küresel piyasalardaki petrol ve gaz miktarını önemli ölçüde azaltmış ve fiyatların fırlamasına neden olmuştu. Çatışma öncesinde Brent ham petrolün varil fiyatı 70 doların altındayken, Mart ayında 100 doların üzerine çıkarak 119 doların üzerinde bir zirveye ulaşmıştı.
Petrol fiyatlarındaki keskin artışlar, sürücüler için benzin ve motorin fiyatlarını yükseltmiş, ayrıca jet yakıtı tedariki konusunda endişelere yol açarak havayollarının uçuşları durdurmak zorunda kalabileceği korkularını beraberinde getirmişti. Bu önemli su yolunun kapanması, çiftçiler tarafından kullanılan gübrelerin ana tedarik hatlarından birini de kesintiye uğratmış, bu da çatışma sonucunda gıda fiyatlarının yükselme olasılığını artırmıştı. Dünya genelindeki temel gübre kimyasallarının üçte biri bu Boğaz’dan geçmekte olup, savaşın başlamasından bu yana fiyatlar keskin bir şekilde yükselmişti.
Ancak, Arağçi’nin açıklamasından saatler önce, İngiliz otomobil grubu RAC, ABD-İsrail’in İran ile savaşının başlamasından bu yana ilk kez İngiltere’de benzin ve motorin fiyatlarının hafifçe düştüğünü belirtmişti. Perşembe günü düşüşe geçen pompa fiyatları Cuma günü de devam etse de, bir depoyu doldurmanın Şubat ayına göre hala çok daha pahalı olduğu ifade edildi.
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma kararı, İsrail ile Lübnan arasındaki ateşkes anlaşmasının ardından geldi. ABD Başkanı Donald Trump, bu adımı memnuniyetle karşılayarak Truth Social’da şunları yazdı: “İRAN AZ ÖNCE İRAN BOĞAZI’NIN TAMAMEN AÇIK OLDUĞUNU VE TAM GEÇİŞE HAZIR OLDUĞUNU DUYURDU. TEŞEKKÜRLER!” Trump, İran’ın “Hürmüz Boğazı’nı bir daha asla kapatmamayı… ve dünyaya karşı bir silah olarak kullanmamayı” kabul ettiğini de ekledi. Ancak, sonraki bir gönderisinde, ABD-İsrail’in ülke ile savaşını sona erdirecek kalıcı bir anlaşma sağlanana kadar İran’a yönelik deniz ablukasının “tamamen yürürlükte kalacağını” belirtti.
İran’ın duyurusuna rağmen, ismini vermek istemeyen bir petrol ve gaz taşımacılığı operatörü BBC’ye bunun hemen “hiçbir şeyi değiştirmediğini” söyledi. Operatör, “Gereksiz riskler almamız gerektiğini düşünmüyoruz ve şirketimizin yaklaşımı, Boğaz’dan ilk geçen biz olmayacağız” dedi. Bölgede petrol tankerleri işleten başka bir şirket olan Stena Bulk ise “gelişmeleri yakından takip ettiklerini” belirtti. Şirket, “Mürettebatımızın ve gemilerimizin güvenliği her rota kararını belirler ve güvenli olduğundan emin olana kadar geçiş yapmayacağız” diye ekledi.
#PetrolFiyatları #HürmüzBoğazı #İran #KüreselPiyasalar #Ateşkes #EnerjiPiyasası #HamPetrol #Ekonomi #TicaretYolları #Jeopolitik
Leave a Reply